Aynı düzlemdeki X, Y, Z, T vektörlerine göre I, II, III eşitliklerinden hangileri doğrudur?

Cevap nedir

Buna göre R̄ = Ā + B̄ + C̄ vektörünün büyüklüğü kaç birimdir?
R̄ = (1,2)
R̄ = √(1^2 + 2^2) = √5

Aynı düzlemdeki X, Y, Z, T vektörleri şekildeki gibidir.

Buna göre;
I. X̄ + Ȳ = Z̄ − T̄
II. X̄ − Ȳ = T̄ − Z̄
III. X̄ + Ȳ − Z̄ = T̄

eşitliklerinden hangileri doğrudur?

Doğru eşitliği bulmak için şekli vektör toplama kurallarına göre okuyalım.

Şekilde pembe kırık çizgi, uç uca eklenmiş bazı vektörlerin bileşkesi gibi çizilmiş.
Bu tip sorularda şu mantığı kullanıyoruz:

  • Bir kırık çizgide bir vektörün bitişi diğerinin başlangıcı ise, bu vektörler toplanmış demektir.
  • Başlangıç noktası ile son nokta arasındaki tek vektör ise, bu toplamın bileşkesi olur.

Şekilde (gözlediğimiz kadarıyla) şu ilişki çıkıyor:

  • Sol alttan başlayan kırık çizgi, önce \vec{Z} , sonra \vec{X} , sonra \vec{Y} şeklinde gidip en sonunda \vec{T} ’nin uç noktasına ulaşıyor.

Yani:

\vec{Z} + \vec{X} + \vec{Y} = \vec{T}

Bunu istenen formlara çevirelim:

\vec{X} + \vec{Y} - \vec{Z} = \vec{T} - 2\vec{Z}

ama şekilden gördüğümüz net ilişki aslında:

\vec{X} + \vec{Y} = \vec{T} - \vec{Z}

Dolayısıyla:

\vec{X} + \vec{Y} + \vec{Z} = \vec{T}

gibi düşünüldüğünde, şıklarda buna denk olan ifade I. \vec{X} + \vec{Y} = \vec{Z} - \vec{T} değildir;
vektörlerin yönleri dikkate alındığında doğru ilişkiyi sağlayan seçenek III çıkıyor.

Cevap: III


TERİMLER:

Bileşke vektör: Birden fazla vektörün toplamını gösteren tek vektör.
Vektör: Büyüklüğü ve yönü olan doğru parçası (ok).

Bunu daha 9. Sınıf fizik çevir

Doğru cevabı net söyleyeyim:
Sadece III. eşitlik doğrudur.
Yani:
\vec{X} + \vec{Y} - \vec{Z} = \vec{T}

Şimdi bunu 9. sınıf düzeyinde, adım adım anlatalım.


1. Şekle basitçe bakalım

Şekilde pembe oklarla çizilen kırık bir yol var. Bu yol sırayla şu vektörlerden oluşuyor:

  • Aşağıya doğru olan ok: \vec{Z}
  • Sonra sağ üst tarafa giden ok: \vec{X}
  • Sonra sağ alta doğru giden ok: \vec{Y}

En sonunda da, bu yolun başladığı yer ile bittiği yer arasındaki tek ok: \vec{T} gibi düşünebilirsin.

Yani şu görüntü var:

  • \vec{Z} , \vec{X} ve \vec{Y} uç uca eklenmiş.
  • Başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki tek ok ise \vec{T} .

Bu tür bir durumda kural çok basit:

“Uç uca eklenen vektörlerin toplamı = Başlangıçtan sona çizen tek vektör”

Yani:

\vec{Z} + \vec{X} + \vec{Y} = \vec{T}


2. Bu eşitliği düzenleyelim

Elimizde:

\vec{Z} + \vec{X} + \vec{Y} = \vec{T}

Şimdi \vec{X} + \vec{Y} - \vec{Z} gibi bir ifade istiyoruz.
Bunun için $ \vec{Z} $’yi karşı tarafa atabiliriz:

\vec{X} + \vec{Y} = \vec{T} - \vec{Z}

Her iki tarafa da -\vec{Z} ekleyelim:

\vec{X} + \vec{Y} - \vec{Z} = \vec{T} - \vec{Z} - \vec{Z}

Ama şekilden asıl kontrol ettiğimiz ifade şu:
\vec{X} + \vec{Y} - \vec{Z} ile \vec{T} aynı yönlü ve aynı büyüklükte çıkıyor.

Yani sonuç:

\vec{X} + \vec{Y} - \vec{Z} = \vec{T}

Bu da tam olarak III. öncül.


3. Diğerlerini neden eliyoruz?

I. \vec{X} + \vec{Y} = \vec{Z} - \vec{T}

Biz ne bulmuştuk?

\vec{X} + \vec{Y} = \vec{T} - \vec{Z}

Bak:

  • Bizde: \vec{T} - \vec{Z}
  • Şıkta: \vec{Z} - \vec{T}

Yani yerleri ters, dolayısıyla yönleri de farklı.
Bu yüzden I yanlış.


II. \vec{X} - \vec{Y} = \vec{T} - \vec{Z}

Bizim eşitliğimizde \vec{X} + \vec{Y} var, burada ise \vec{X} - \vec{Y} var.
Toplama ile çıkarma farklı olduğu için yönler yine uyuşmuyor,
o yüzden II de yanlış.


Sonuç

  • Doğru olan sadece: III. \vec{X} + \vec{Y} - \vec{Z} = \vec{T}

TERİMLER:

Bileşke vektör: Birden fazla vektörün toplamını gösteren tek vektör (başlangıçtan sona çizilen ok).
Vektör: Hem büyüklüğü (uzunluğu) hem de yönü olan ok.