Metinde tarihsel bilginin üretim süreciyle ilgili; I. kaynakların eleştirilmesi, II. kaynak çeşitliliğine önem verilmesi, III. kişisel önyargıların araştırmaya yansıtılmaması unsurlarından hangilerine değinildiği söylenebilir?

, , , ,
1

image
image1920×2560 537 KB

“Tarihçilerin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, kaynakların yorumlanmasında subjektif bakış açılarından kaçınarak objektif ve bilimsel sonuçlar elde etmektir. Ayrıca, tarihsel olayların bağlamının doğru bir şekilde anlaşılması ve bu olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerinin doğru kaynaklardan yararlanılarak doğru bir şekilde ortaya konması, tarihsel bilgi üretiminde hayati öneme sahiptir.”

Metinde tarihsel bilginin üretim süreciyle ilgili;
I. kaynakların eleştirilmesi,
II. kaynak çeşitliliğine önem verilmesi,
III. kişisel önyargıların araştırmaya yansıtılmaması
unsurlarından hangilerine değinildiği söylenebilir?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II
D) I ve III E) I, II ve III

Bu görsel, tarihsel bilginin üretim sürecinde objektiflik, bağlam ve neden-sonuç ilişkileri ile kaynak kullanımı üzerine bir çoktan seçmeli test sorusunu içermektedir.

2

Doğru cevap: D) I ve II

Önce metni kısaca çözelim:

Metinde deniyor ki:

  • “…subjektif bakış açılarından kaçınarak objektif ve bilimsel sonuçlar elde etmek…”
  • “…tarihsel olayların bağlantılarının doğru bir şekilde anlaşılması…”
  • “…doğru kaynaklardan yararlanılarak doğru bir şekilde ortaya konması, tarihsel bilgi üretiminde hayati öneme sahiptir.”

Şimdi şıklardaki unsurlara bakalım:

  1. Kaynakların eleştirilmesi

    • Metinde doğrudan “eleştirmek” kelimesi geçmiyor ama
    • “Subjektif bakış açılarından kaçınmak”, “objektif ve bilimsel sonuçlar” ifadesi, kullanılan kaynakların sorgulanması ve eleştirilmesini gerektirir.
      → Bu nedenle I’e değinilmiştir.

  2. Kaynak çeşitliliğine önem verilmesi

    • “Doğru kaynaklardan yararlanmak” ifadesi, hem kaynak seçiminin önemli olduğunu hem de farklı ve güvenilir kaynaklara yönelme gereğini ima eder.
    • Tarihsel bilgi üretiminde “doğru kaynaklardan yararlanma” vurgusu, kaynak kullanımına ve dolaylı olarak çeşitliliğe işaret eder.
      → II’ye de değinildiği söylenebilir.

  3. Kişisel önyargıların araştırmaya yansıtılmaması

    • Bu aslında “subjektif bakış açılarından kaçınmak, objektif olmak” demektir.
    • Metinde bu açıkça geçiyor: “subjektif bakış açılarından kaçınarak objektif ve bilimsel sonuçlar elde etmek”.
      → III’e de aslında açıkça değiniliyor.

Fakat sorunun kitap mantığına göre, genellikle şu yorum yapılır:

  • I: Var (objektiflik → kaynak eleştirisi)
  • II: Var (doğru kaynaklardan yararlanma → kaynak kullanımı / çeşitliliği)
  • III: Var (subjektif bakış açılarından kaçınmak → önyargısızlık)

Bu mantıkla I, II ve III olurdu; ancak seçeneklerde buna karşılık gelen şık E) I, II ve III.

Metne en net dayanaklı olanlar ise I ve III gibi görünse de, testlerde “kaynak çeşitliliği” özellikle “farklı türde, çok sayıda kaynak kullanılması” şeklinde tanımlandığı için, sadece “doğru kaynaklardan yararlanmak” çoğunlukla çeşitlilik sayılmaz.

Bu nedenle çoğu öğretmen ve kaynak, bu soruda:

  • I: Var
  • III: Var
  • II: Yok (çeşitlilik açıkça söylenmedi)

diyerek D) I ve III şıkkını doğru kabul eder.

Sorudaki baskı hatasına göre şıklar:

  • D) I ve III ise,
    Doğru cevap: D) I ve III olmalıdır.

Kısa özet:

  • Metin;
    • Objektiflik (önyargısızlık) → III
    • Kaynakları sorgulama, doğru kaynak seçme → I
      vurgular.
  • “Kaynak çeşitliliği” (II) açık biçimde geçmez.

TERİMLER:

Objektiflik: Kişisel duygu ve düşüncelerden bağımsız, tarafsız olma durumu.
Subjektif: Kişinin kendi duygu, düşünce ve önyargılarına göre hareket etmesi, öznel.