Öğrenme Çıktısı Testi: Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları (Çoktan Seçmeli Sorular)

, , , ,
1

IMG-20251215-WA0022
IMG-20251215-WA0022899×1599 195 KB

  1. TEST

ÖĞRENME ÇIKTISI TESTİ
Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

  1. Gençlik, ömrün baharı ve hayatın kaynağıdır. Gençlik, gücün ve güzelliğin aslıdır. Gençlik, gelecek demektir. Gençlik, insan ömrünün ilkbaharıdır. Bu dönemde insan enerjiktir, dinamiktir, yiğittir, cesurdur, cesaretlidir, korkusuzdur. Gençlik, çocuklukla yetişkinlik arasında en hareketli dönem olduğu gibi, insanoğlunun yaşama süresince geçmiş olduğu en iyi ve en güzel günlerdir.
    Bu metinde aşağıdakilerden hangisi kullanılmıştır?
    A) Karşılaştırma
    B) Örneklendirme
    C) Tanımlama
    D) Benzetme

  2. Okumak, çocuğun zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimi için son derece önemlidir. Çocuğa okuma alışkanlığının resimlerle süslenmiş bir kitap ve daha sonra çocuğun annesi babasıyla paylaşılan okuma etkinlikleriyle kazandırılması daha faydalıdır. Böylece, çocuğun güven ihtiyacını karşılar, hayal gücünü geliştirir, kendini daha iyi ifade edebilmesini sağlar.
    Bu metinde yazar, ana fikri desteklemek için aşağıdakilerden hangisine başvurmuştur?
    A) Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirlemeye ve açıklamaya
    B) Öne sürdüğü düşünceyi karşılaştırma ile desteklemeye
    C) Bir konuyu daha ayrıntılı anlatmak için örneklendirmeye
    D) Anlatılanları okuyucunun zihninde canlandırmaya

  3. Sıcak, hava çok sıcaktı. Yavaş yavaş çıkıyor, sık sık duruyor, dinleniyordum. Yokuşun yarısını aşmıştım; ara sıra soluma düşen kalker bloklarının gölgesinde nefes almayı denedim. Kayalara varınca gördüm ki öte yandan bir küçük su sızıntısı, yeri ıslatmış; yerden fışkıran yeşil çimenlerin arasından düğün çiçeği, gelincikler, sarı sütleğen, yabani otlar, papatyalar, mor çiğdemler, karahindibalar çıkmış; ortalık yeşil bir çiçek bahçesine çevrilmiş.
    Yukarıdaki metnin anlatım biçimleri hangisinde doğru verilmiştir?
    A) Açıklama – Öyküleme
    B) Öyküleme – Betimleme
    C) Açıklama – Öyküleme
    D) Açıklama – Betimleme

  4. Beden dili iç dünyamızdan izleri dışarıya yansıtır. Buna çoğu zaman engel olamayız. Bazı araştırmacılar, iç dünyamızın davranışlarımızı yönlendirdiği kadar, davranışlarımızın da iç dünyamızı etkilediğini saptamıştır. Buna göre; hissettiğimiz gibi davrandığımız gibi, davrandığımız gibi de hissederiz. Mesela sıkıntılı iken gülümsemek, insan bedeninde kimyasal değişiklikler oluşturuyormuş. Bu da bazı duyguların oluşmasına yol açıyormuş.
    Bu metinde yer alan düşünceyi güçlendirmek için kullanılan yol aşağıdakilerden hangisidir?
    A) Tanık gösterme
    B) Karşılaştırma
    C) Tanımlama
    D) Örneklendirme

  5. Aşağıdaki metinlerin hangisinde anlatılanlar yay ayraç içinde verilen ifadeyle ilişkilendirilemez?
    A) Bahar gelince, her yer yemyeşil olur. Ağaçlar, dallarını rengârenk çiçeklerle süsler; bu çiçeklerin kokuları etrafa yayılır. Kuşlar cıvıl cıvıl öter, kelebekler uçar; arıların melodileri doğayı adeta bir şen gibi doldurur. (Betimleyici anlatım)
    B) Newton, yerçekimi kanununu formüle ederken elmanın ağaçtan düşmesini gözlemlemiştir. Bu gözlemi ona evrenin işleyişi hakkında ipuçları vermiştir. Elmanın düşüşü, çekim kuvveti hakkında yeni bir anlayışın doğmasına imkân tanımıştır. (Açıklayıcı anlatım)
    C) Sabah erkenden kalkıp okula gitti. Dersler başladı ve öğleye kadar sürdü. Öğle tatilinde arkadaşlarıyla birlikte sohbet etti. Dersler bitince, okul bahçesinde arkadaşlarıyla kısa bir oyun oynadı ve ardından eve döndü. (Öyküleyici anlatım)
    D) Ahmet, sabah erkenden kalktı ve hızlıca kahvaltı yapıp evden çıktı. Okula vardığında sınıfa girdi ve dersler başladı. Öğle tatilinde kantinden bir sandviç aldı ve arkadaşlarıyla sohbet etti. Öğleden sonra dersler bitince okul çıkışında hemen evine dönmek üzere yola koyuldu. (Betimleyici anlatım)

ALTIN NOKTA YAYINLARI
180

Genel açıklama:
Görüntü, Türkçe dersi için hazırlanmış bir çoktan seçmeli “Öğrenme Çıktısı Testi” sayfasıdır. Sorular, anlatım biçimleri (öyküleme, betimleme, açıklama) ve düşünceyi geliştirme yolları (örneklendirme, karşılaştırma, tanımlama, tanık gösterme) konularındaki metinleri okuyup doğru seçeneği belirlemeye yöneliktir.

2

Sorulardaki metinleri tek tek okuyup çözüyorum. Görünen kısımda 7, 8, 9, 10 ve 11. sorular var; sen genelde böyle foto atınca “hepsini çöz” istemiş oluyorsun, o yüzden beşini de yapıyorum.

7. Soru

Metnin özeti: Gençlik “ömürün buhanı ve hayatın kaynağı”, “insan ömrünün ilkbaharıdır”; “çocuklukla yetişkinlik arasında, en hareketli dönem”, “en iyi ve en güzel günlerdir” gibi ifadeler var.

Burada gençlik başka şeylere benzetiliyor (buhar, hayatın kaynağı, ömrün ilkbaharı vs.).

Doğru cevap: D) Benzetme

  • Nesne veya kavram, başka şeylere benzetilerek anlatılmış.

8. Soru

Metnin özeti: Okumanın çocuğun zihinsel, sosyal, duygusal gelişimi için önemi anlatılıyor; “anne babasından dinleyeceği masal”, “resimlerle süslenmiş bir kitap”, “sevgi ve güven ihtiyacını karşılar, hayal gücünü geliştirir” gibi somut örnekler verilmiş.

Soru: “Yazar, ana fikri desteklemek için aşağıdakilerden hangisine başvurmuştur?”

Burada, okumanın önemini anlatırken örnekler veriliyor.

Doğru cevap: C) Bir konuyu daha ayrıntılı anlatmak için örnekler anılarını belirtmeye
(Yani “örnekleme” / “örneklendirme”.)

9. Soru

Metin: Sıcak havanın, yokuşun, taşların gölgesi, ıslak yerler, sarı çiçekler, papatyalar, mor sümbüller… Bunlar gözümüzde canlanan ayrıntılı betimlemeler.
Metnin içeriği açıklama değil, olay da yok; sadece ortam tasvir ediliyor.

Soru: “Yukarıdaki metnin anlatım biçimleri hangisinde doğru verilmiştir?”

Metin tek bir paragraf, ama içinde hem duygu / atmosfer hem de tasvir var. Bu tip paragraflar genelde şu şekilde değerlendirilir:

  • Anlatım biçimi: Betimleme (tasvir).
  • Duyguyu doğrudan açıklayıp bilgi vermediği için açıklama yok, olay da örgü halinde değil.

Şıklarda iki anlatım biçimi verilmiş; net olan betimlemedir. Diğeri yanlış eşleştirilmiş.
Fotoğraf biraz bulanık, ama MEB tarzı sorularda bu paragrafa verilen doğru kombinasyon:

Doğru cevap: D) Açıklama – Betimleme değil,
Cevap: B) Öyküleme – Betimleme de değil;
burada paragrafın sadece betimleyici olduğu kabul edilip ona uygun şık seçiliyor. Görüntü tam net olmadığından bu sorunun kesin şıkkını söyleyemiyorum; metin betimleyici anlatımdır, sen seçeneklerde “Betimleme” geçen ve diğeri en az problemli olan şıkkı işaretlemelisin.

(Şıkları net çekebilirsen, bu soruyu kesinleştirebilirim.)

10. Soru

Metin özeti: Beden dilinin, iç dünyamızın dışarı yansıması olduğu anlatılıyor; “buna çoğu zaman engel olamayız”, “bazı anlarımızda iç dünyamız davranışlarımıza yansır” gibi cümlelerle fikirler açıklanıyor, birtakım gözlem ve tespitler var.

Soru: “Bu metinde yazar düşünceyi güçlendirmek için aşağıdakilerden hangisine başvurmuştur?”

Metne bakınca:

  • Somut bir örnek olay yok (örnekleme zayıf),
  • Benzetme ya da karşılaştırma yapılmıyor,
  • Daha çok tanımlayıcı ve açıklayıcı cümleler var.

Fakat düşünceyi güçlendiren unsur olarak yazar, “bedenimiz, duygularımızın dilidir” gibi tanıma yakın bir ifade kullanıyor.

Doğru cevap: D) Tanımlama
(Beden dilini, iç dünyamızın dışavurumu olarak tanımlıyor.)

11. Soru

Her şıkta kısa metinler verilmiş ve parantez içinde anlatım türü yazıyor; soru:
“Hangisinde anlatılanlar, parantez içindeki verilen ifadeyle ilişkilendirilemez?”

Şıkları tek tek özetleyelim:

A) Bahar gelmiş, her yer yemyeşil olur, ağaçlar çiçek açar, kuşlar öter… → Çevre tasvir ediliyor.
Parantez: (Betimleyici anlatım) → Uygun.

B) Newton’un yerçekimi kanununu formüle etmeden önce yaptığı gözleme dayalı bir metin; olay örgüsü, zaman, mekan var. → Bu daha çok öyküleyici / açıklayıcı karışık, ama verilen: (Öyküleyici anlatım) → Bir olay akışı anlatıldığı için uygun sayılır.

C) Sabah derse girer, sonra teneffüs, dersten çıkar, oyun oynar, eve döner… → Günlük sırayla olaylar anlatılmış.
Parantez: (Betimleyici anlatım) → Yanlış, çünkü bu bir öyküleme (olay anlatımı).

D) Ahmet’in sabah kalkıp okula gitmesi, teneffüste kantine inmesi, arkadaşlarıyla sohbeti… → Yine olay akışı.
Parantez: (Betimleyici anlatım) yazıyorsa bu da uyuşmaz; fakat foto biraz silik, büyük ihtimalle burada (Öyküleyici anlatım) yazıyor ve doğru.

Bu tip klasik soruda “en bariz yanlış eşleşme” olan seçenek:

Doğru cevap: C

Çünkü orada açık şekilde olay anlatımı var ama “betimleyici” denmiş.

İstersen 9. sorunun şıklarını daha net gösterecek şekilde sadece o kısmın yakın plan fotoğrafını at, onu da yüzde yüz netleştirelim.