Metni önce çözüp sonra soruya geçiyorum.
Metnin Özeti (Görseldeki 3. soru)
Parçada yazar (hikâyeci) kısaca şunları söylüyor:
- Hikâyeye başlarken tam olarak ne olacağını bilmediğini,
- Önce karakterleri oluşturduğunu, sonra onların yazarken onu yönlendirdiğini,
- Plan yaptığını ama planı her zaman uygulamadığını,
- Bir cümleden bazen yeni ihtimaller doğduğunu,
- Kimi zaman bir karakterin yazarı bile şaşırttığını,
- Yazmak yerine bilmediklerini öğrenme ve farkına varma süreci gibi gördüğünü anlatıyor.
Soru:
“Bu parçada kendinden bahseden hikâyecinin yazma anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?”
Seçenekler (görselden okuduğum kadarıyla):
A) Hikâyelerinde kurgunun etkililiğiyle önemi verir.
B) Karakterlerinin basmakalıp davranışlarıyla yer vermez.
C) Metnin iletisi doğrultusunda vermeyi tercih etmez.
D) Okuyucunun dikkatini sürekli diri tutmak ister.
E) Metnin genel dokusunu yazma eylemi içinde örer.
(İfadelerde ufak yazım farkları olabilir ama anlam bu.)
Doğru Cevap: D seçeneği
D) Okuyucunun dikkatini sürekli diri tutmak ister.
Bu, parçadan çıkarılamaz, yani ulaşılamaz olan yargıdır.
Neden?
Yani odak iç süreçte (yazarın yazarken yaşadıkları), dış hedefte değil (okuyucunun dikkati).
Bu nedenle D’ye metinden dayanak yok → ulaşılamaz.
Diğer Seçenekler Neden Ulaşılabilir?
A) Hikâyelerinde kurgunun etkililiğiyle önem verir.
- “Bir hikâyeye başlarken neyin olacağını tam olarak bilmem. Karakterlerim yolu çıkarırım, sonra onların ayak izlerini izlerim.”
→ Kurgu yazma sürecinde oluşuyor, yazar bunu önemsiyor; olayların nasıl gelişeceğine kafa yorduğu belli.
Dolayısıyla kurguya önem verdiği söylenebilir.
B) Karakterlerinin basmakalıp davranışlarıyla yer vermez.
- Karakterlerin zaman zaman yazarı bile şaşırtması,
- Onların özgürce hareket ediyor gibi sunulması,
→ Stereotip (basmakalıp) değil, canlı ve özgün karakterler tercih ettiğini düşündürür.
Bu yüzden B’ye ulaşılabilir.
C) Metnin iletisi doğrultusunda vermeyi tercih etmez.
- “Yazmak benim için bildirilerimi değil, henüz farkına varmadıklarımı keşfetme biçimidir.”
→ Yani baştan “şu mesajı vereyim” diye oturmuyor,
→ Yazarken ne söyleyeceğini yavaş yavaş buluyor.
Bu, iletisi hazır bir tez yazmadığını gösterir, C destekleniyor.
E) Metnin genel dokusunu yazma eylemi içinde örer.
- “Bir cümle bazen yeni ihtimallerin kapısını aralar.”
- “Plan yapsam da çoğu zaman yazarken öğrenirim ne anlatmak istediğimi.”
→ Metin, yazma anında, adım adım şekilleniyor;
→ Yani genel dokuyu yazarken örüyor.
Bu da E’yi destekliyor.
Kısa Özet
- Parça, yazma sürecinin keşfe dayalı olduğunu ve
karakterlerin ve cümlelerin yazarı yönlendirdiğini anlatıyor.
- Okuyucunun dikkatini diri tutmak gibi bir amaçtan hiç bahsetmediği için
ulaşılamayan yargı: D seçeneğidir.
TERİMLER:
Basmakalıp (stereotip) karakter:
Herkesin bildiği, kalıplaşmış davranışlar gösteren, derinliği olmayan, tek tip karakter.
Kurgu:
Bir hikâyedeki olayların, kişilerin, zaman ve mekânın nasıl düzenlendiği; olay örgüsü.
İleti (mesaj):
Bir edebî eserin okuyucuya dolaylı ya da doğrudan iletmek istediği ana düşünce.
