Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları — Çoktan Seçmeli Test (02)

ÖĞRENME ÇIKTISI TESTİ

  • Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

02 TEST

1
Yağmur yüklü kapkara bulutlar, uçuşmuş perdeler gibi gökteki yıldızları bir gösterip bir gizlerken fıstık çamlarında harıldayan yumuşak, nem yüklü rüzgâr, kıyılardaki yosunların ve bahçelerdeki kasımpatıların yalız çiçeklerinin serin kokusunu dalgalandırıyordu.

Bu metinde yazar ana fikri desteklemek için aşağıdakilerden hangisine başvurmuştur?
A) Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirtmeye çalışma
B) Bir düşünceyi karşılaştırma ile desteklemeye
C) Bir konuyu daha ayrıntılı anlatmak için örneklendirme
D) Anlatılanları okuyucunun zihninde canlandırmaya

2
Etrafımızdakiler, yeni doğan bebek için şunları dilemişler: yüz güzelliği, servi boyu ve zenginlik… Bunların doğru bir kişi ise “Ben onun için iyilik diliyorum. Çünkü sizin söylediğiniz güzellikler bir çiçek gibi solabilir; geçicidir; iyilik ise tükenmez bir hazinedir.” demiş.

Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarının hangisinden yararlanılmamıştır?
A) Benzetme
B) Karşılaştırma
C) Tanımlama
D) Örneklendirme

3
Yaygın olarak bilinen ismiyle “Manyas Kuş Cenneti” Türkiye’nin en önemli su kuşu üreme ve konaklama alanlarından biridir. Alanda önemli sayıda su kuşu barındırdığı görülür. Küçük karabatak, tepeli pelikan, gece balıkçılı, alacabalıkçıl ve kaşıkçı bunlardan birkaçıdır.

Bu metinde kullanılan düşünceyi geliştirme yolları hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
A) Tanımlama – Karşılaştırma
B) Örneklendirme – Tanımlama
C) Karşılaştırma – Tanımlama
D) Benzetme – Örneklendirme

4
Yalan söylemenin zararları anlatmakla bitmez. Yalan söyleyen insan ilk önce kendini kandırmış olur. Değerlerine, kişiliğine aykırı davranmıştır. Daha sonra da topluma karşı güvenini yitirir; karşısındakileri de aldatmıştır, çünkü hakikatin önünü kapatmış, gerçeği bizlerden saklamıştır. Toplumumuzda ve diğer toplumlarda yalan ve yalancıya karşı bakış açısı çok farklıdır. Yalancı insanlara güven azalırken yalan söyleyen de toplumdan dışlanır.

Bu metnin anlatımında yazar aşağıdakilerden hangisine başvurmuştur?
A) Okuyucuyu belirli bir konuda ikna etmeye çalışma
B) Olayları sıra hâlinde vererek aktarmaya
C) Tasarlanmış bir olayı canlandırarak anlatmaya
D) Bilgilendirme yaparak okuyucuyu aydınlatmaya

5
Kitapla yetişen nesiller, başarılı olup iyi ve bir geleceğe doğru koşan insanoğlu olacaktır. Kendisini yetiştirmiş, okuyan fertlerin günlük sohbetleri bile farklıdır. Kitap okumanın sınav hazırlığına da katkısı vardır. Kitap okuyan ve okuduklarını oldukça iyi değerlendirebilen öğrenciler öteki öğrencilere göre oldukça başarılı olurlar.

Bu paragrafta yararlanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Benzetme
B) Karşılaştırma
C) Tanımlama
D) Örneklendirme

6
Sınıfımızın duvarları açık mavi renge boyanmıştı. Ön tarafta büyük, beyaz bir yazı tahtası duruyordu. Öğretmen masasının üzerinde renkli kalemler ve bir vazoda çeşitli çiçekler vardı. Pencerelerin içeriye gün ışığını daha çok almasını sağlayan perdeler ince ve şeffaftı. Arkadaşlarım sınıfta sessizce oturmuş, öğretmenimizin gelmesini bekliyordu. Ben de çantamdan defterimi çıkarıp notlarıma göz gezdirmeye başladım.

Bu metinde aşağıdaki varlıklardan hangisi betimlenmemiştir?
A) Yazı tahtası
B) Güneş ışığı
C) Duvarlar
D) Defter

ALTIN KARMA YAYINLARI
179


Bu görsel, Türkçe dersi için hazırlanmış bir “Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları” konulu çoktan seçmeli test sayfasıdır; paragraflarda betimleme, karşılaştırma, tanımlama, örneklendirme gibi tekniklerin kullanımı ve belirlenmesi ölçülmektedir.

Sorudaki sayfadaki bütün metinleri ve soruları okuyup çözebilmem için çözünürlük biraz düşük kalmış; bazı yerler net seçilemiyor. Yine de tek tek okuyabildiğim kısımlar üzerinden cevapları vereyim, sonra senden küçük bir şey isteyeceğim.

Aşağıda her soru için doğru şıkkı yazıyorum; ardından kısaca nedenini özetliyorum.


1. Soru

Metin: Yağmur yüklü kapkara bulutlar, uçuşmuş perdeler gibi gökteki yıldızları bir gösterip bir gizlerken; fıstık çamlarından hışırdayan yumuşak, nem yüklü rüzgâr, kıyılardaki yosunları ve bahçelerdeki kasımpatlarıyla yıldız çiçeklerinin serin kokusunu dalgalandırıyordu.

Soru: “Bu metinde yazar ana fikri desteklemek için aşağıdakilerden hangisine başvurmuştur?”

  • A) Bir kavramın niteliklerini eksiksiz olarak belirtmeye ve açıklamaya
  • B) Öne sürdüğü düşünceyi karşılaştırma ile desteklemeye
  • C) Bir konuyu daha ayrıntılı anlatmak için örneklendirmeye
  • D) Anlattıklarını okuyucunun zihninde canlandırmaya

Doğru cevap: D) Anlattıklarını okuyucunun zihninde canlandırmaya

Neden?
Bu paragraf tamamen betimleme; okuyucunun gözünde bir manzara canlandırıyor. Her şey duyulara (görme, koklama, hissetme) yönelik. Tanımlama, karşılaştırma, örnekleme yok; sadece tasvir var.


2. Soru

Metin (okuyabildiğim kadarıyla):
“Etrafımızdakiler, yeni doğan bebek için şunları dilemişler: yüz güzelliği, şenlik, sevgi, bol ve zenginlik… Bunların hiçbirini dünya döndükçe kimse yitirmeyecektir. Bunun için söylemeliyim ki: ‘Ben onun için iyilik diliyorum. Çünkü iyilik, bütün güzelliklerin üstünde bir ışıktır; geçicidir, iyilik ise tükenmez bir hazinedir.’ demiştir.” (anlamı böyle; kelimeler ufak fark gösterebilir)

Soru: “Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarının hangisinden yararlanılmıştır?”

  • A) Benzetme
  • B) Tanımlama
  • C) Karşılaştırma
  • D) Örneklendirme

Doğru cevap: C) Karşılaştırma

Neden?
Metinde iyilik; “yüz güzelliği, servet, zenginlik” gibi şeylerle karşılaştırılıyor ve onların geçici, iyiliğin ise kalıcı olduğundan söz ediliyor. Bu tamamen karşılaştırma yoluyla düşünceyi geliştirme.


3. Soru

Metin: “Yaygın olarak bilinen ismiyle ‘Manyas Kuş Cenneti’ Türkiye’nin en önemli su kuşu üreme ve konaklama alanlarından biridir. Alanda önemli sayıda su kuşu üremektedir. Küçük karabatak, tepeli pelikan, gece balıkçılı, alaca balıkçıl ve kaşıkçı bunlardan birkaçıdır.”

Soru: “Bu metinde kullanılan düşünceyi geliştirme yolları hangi seçenekte birlikte verilmiştir?”

  • A) Tanımlama – Karşılaştırma
  • B) Örneklendirme – Karşılaştırma
  • C) Karşılaştırma – Tanımlama
  • D) Benzetme – Örneklendirme

Doğru cevap: A) Tanımlama – Karşılaştırma (veya Tanımlama – Örneklendirme olabilir; şıkları tam net göremediğim için açıklamayı da ekliyorum)

Gerekçe:

  • “Türkiye’nin en önemli su kuşu üreme ve konaklama alanlarından biridir.” cümlesi tanımlamadır; yerin ne olduğunu açıklıyor.
  • Devamında “Küçük karabatak, tepeli pelikan, gece balıkçılı…” diye örnekler verilmiş. Yani örneklendirme de var, ama karşılaştırma yok.

Eğer şıklar arasında “Tanımlama – Örneklendirme” varsa, doğru olan odur. Fotoğrafta yazı hafif bulanık olduğu için harfleri yüzde yüz seçemiyorum. İstersen yalnızca 3. sorunun şıklarını yakın plandan tekrar çekip gönder; netleştireyim.


4, 5 ve 6. Sorular

Sağ taraftaki metinler (4, 5, 6. sorular) fotoğrafta daha da küçük kaldığı için bazı kelimeleri seçemiyorum. Bu yüzden şıkları da tam okuyamıyorum; ezbere cevap vermek istemiyorum.

Şöyle yapalım:

  • Sadece sağ sütunu (4–5–6. soruların olduğu kısmı) yakınlaştırıp tekrar fotoğraf çekebilir misin?
    • Ya da istersen bu üç sorunun metnini ve şıklarını buraya yazı olarak da yazabilirsin.
  • Sonra her birini tek tek, hangi düşünceyi geliştirme yolunun kullanıldığını açıklayarak çözerim.

TERİMLER:

Betimleme (tasvir): Bir varlığın, ortamın veya durumun okuyucunun gözünde canlanacak şekilde anlatılması.
Düşünceyi geliştirme yolları: Yazarın, düşüncesini daha açık ve güçlü anlatmak için kullandığı yöntemler (tanımlama, karşılaştırma, örneklendirme, tanık gösterme, sayısal veriler vb.).
Karşılaştırma: İki varlık, durum veya kavramın benzer ve farklı yönleriyle birlikte ele alınması.
Örneklendirme: Anlatılan düşünceyi somutlaştırmak için örnekler verme.
Tanımlama: Bir varlığın veya kavramın ne olduğunu açıklama (genellikle “-dır, -dir”li cümleler kullanılır).