B B
SOSYAL BİLİMLER
Aşağıda Yunus Emre ile ilgili bir araştırmanın aşamaları ile ilgili raporlara yer verilmiştir.
I. Yunus Emre’nin Anadolu ve İslam dünyası üzerindeki etkisini incelemeye karar verdik.
II. Yunus Emre ile ilgili olarak ulaştığımız bütün yazılı ve sözlü eserlerle maddi kalıntıları ayrı ayrı sınıflandırdık.
III. Yunus Emre ile ilgili el yazmaları, kitaplar ve diğer yazılı eserlerin ayrıntılı bir şekilde incelenmesini sağladık.
IV. Yunus Emre ile ilgili olarak yazılı eserlerin bazılarının daha sonraki dönemlerde oluşturulduğunu saptadık.
V. Yunus Emre’nin düşüncelerinin ve eserlerinin, Anadolu’dan başlayarak İslam dünyasının dört bir yanında derin kültürel etkiler bıraktığını tespit ettik.
Numaralandırılarak verilen aşamalardan hangisinde tarihsel bilginin üretim sürecinin tenkit (eleştiri) aşamasına yer verildiği söylenebilir?
A) I B) II C) III D) IV E) IV
Bu görsel, Sosyal Bilimler alanında Yunus Emre üzerine yapılan bir araştırmanın aşamalarını içeren ve tarihsel bilginin üretim sürecinde “tenkit (eleştiri)” aşamasını sorgulayan çoktan seçmeli bir test sorusunu göstermektedir.
Doğru cevap: IV
Resimdeki soru metnini önce çıkaralım:
Aşağıda Yunus Emre ile ilgili bir araştırmanın aşamaları ile ilgili raporlara yer verilmiştir.
I. Yunus Emre’nin Anadolu ve İslam dünyası üzerindeki etkisini incelemeye karar verdik.
II. Yunus Emre ile ilgili olarak ulaştığımız bütün yazılı ve sözlü eserlere maddi kalıntıları ayırıp ayrı sınıflandırdık.
III. Yunus Emre ile ilgili yazmalar, kitaplar ve çizdikleri yazılı eserlerin ayrıntılı bir şekilde incelenmesini sağladık.
IV. Yunus Emre ile ilgili olarak yazılı eserlerin bazılarının daha sonraki dönemlerde oluşturulduğunu saptadık.
V. Yunus Emre’nin düşüncelerinin ve eserlerinin, Anadolu’dan başlayarak İslam dünyasının dört bir yanına derin kültürel etkiler bıraktığını tespit ettik.
Numaralandırılarak verilen aşamalardan hangisinde tarihsel bilginin üretim sürecinin tenkit (eleştiri) aşamasına yer verildiği söylenebilir?
A) I B) II C) III D) IV E) V
Neden IV?
Tarihte tenkit (eleştiri) aşaması, kaynakların güvenilirliğini ve doğruluğunu sorguladığımız aşamadır.
Yani: “Bu belge gerçekten o döneme mi ait?”, “Sonradan ekleme var mı?” gibi sorular sorulur.
- IV. ifade:
“Yunus Emre ile ilgili olarak yazılı eserlerin bazılarının daha sonraki dönemlerde oluşturulduğunu saptadık.”
→ Burada, kaynakların dönemi sorgulanıyor, bazı metinlerin sonradan yazıldığı (yani özgün olmadıkları) tespit ediliyor.
Bu tam olarak tenkit/eleştiri aşamasıdır.
Diğer şıklar neden değil?
- I. Sadece konu ve amaç belirleme: Tenkit değil.
- II. Kaynakları toplama ve sınıflandırma: Bu, tasnif aşamasıdır.
- III. Kaynakları ayrıntılı inceleme: Tasnif ve tahlil (çözümleme) karışımı, ama eleştiri vurgusu yok.
- V. Elde edilen bilgilerle yorum yapma ve sonuca varma: Bu da tarihî sentez ve yorum aşaması.
Bu yüzden doğru şık: D) IV
TERİMLER:
Eleştiri (Tenkit) aşaması: Tarih araştırmasında, kullanılan kaynakların gerçekliğinin, güvenilirliğinin ve ait oldukları dönemin sorgulandığı aşama.
Tasnif: Toplanan belgelerin türüne, konusuna, dönemine göre sınıflandırılması.
