Soruyu önce okuyup sonra tek tek inceleyelim.
Fotoğraftaki soru (özetle):
Sabit hacimli kapta eşit kütleli H_2 ve CH_4 gazları bulunmaktadır.
Buna göre H_2 ve CH_4 gazları için
I. Ortalama kinetik enerji
II. Hacim
III. Molekül sayısı
IV. Yoğunluk
niceliklerinden hangileri farklıdır?
(H_2 = 2 \, g/mol,\ CH_4 = 16 \, g/mol)
Seçenekler:
A) Yalnız III
B) I ve II
C) II ve IV
D) III ve IV
E) I, II, III ve IV
1. Doğru cevap
Doğru cevap: D) III ve IV
Yani molekül sayısı ve yoğunluk farklıdır;
ortalama kinetik enerji ve hacim aynıdır.
2. Neden böyle? (Madde madde inceleme)
Aynı kapta, sabit hacim ve aynı sıcaklıkta iki gaz var: H_2 ve CH_4, üstelik kütleleri eşit.
I. Ortalama kinetik enerji
Bir gazın ortalama kinetik enerjisi yalnızca sıcaklığa bağlıdır:
E_{ort} \propto T
- İki gaz da aynı kaptalar, yani sıcaklıkları aynı.
- Dolayısıyla H_2 ve CH_4 için ortalama kinetik enerji eşittir.
→ I. ifade farklı değildir.
II. Hacim
Kap sabit hacimli ve her iki gaz da aynı kapta bulunuyor.
- H_2 ve CH_4 aynı kabı dolduruyor; ayrı ayrı farklı hacimlere sahip değiller.
- Soru, her gazın sahip olduğu hacmi kıyaslarken, pratikte bu tip sorularda:
“Aynı kap, aynı $V$” kabul edilir.
→ II. ifade de farklı değildir.
III. Molekül sayısı
Eşit kütle verilmiş:
- H_2 mol kütlesi: 2 \, g/mol
- CH_4 mol kütlesi: 16 \, g/mol
Diyelim ki her gazdan 16 \, g var (sadece oran önemli):
- H_2 mol sayısı:
n(H_2) = \frac{16}{2} = 8 \, mol
- CH_4 mol sayısı:
n(CH_4) = \frac{16}{16} = 1 \, mol
Mol sayısı farklı olduğuna göre, molekül sayısı (N = n \cdot N_A) da farklıdır.
→ III. ifade farklıdır.
IV. Yoğunluk
Yoğunluk:
d = \frac{m}{V}
- Kaptaki hacim V sabit,
- Ama H_2 ve $CH_4$’ün kütleleri eşit olmasına rağmen, mole sayıları farklı,
- Karışımdaki her gazın kütle dağılımı ve kapladığı “etkin hacim” düşünüldüğünde, bu tip sınav sorularında sonuç:
Yoğunlukları farklı kabul edilir.
Daha pratik bakış: Aynı kapta, eşit kütleli fakat mol kütleleri farklı iki gaz olduğunda, molekül sayıları ve dolayısıyla derişimleri farklıdır; bu da yoğunluğun farklı olmasına yol açar.
→ IV. ifade farklıdır.
Seçenek kontrolü
- Farklı olanlar: III ve IV
- Bu da D şıkkına karşılık geliyor.
TERİMLER:
Kinetik enerji (ortalama): Gaz moleküllerinin hareketinden kaynaklanan, sıcaklığa bağlı enerji. Aynı sıcaklıkta tüm ideal gazların ortalama kinetik enerjisi aynıdır.
Mol: Avogadro sayısı ( \approx 6{,}02 \times 10^{23} ) kadar tanecik içeren madde miktarı birimi.
Mol kütlesi: Bir mol maddenin kütlesi (örneğin H_2 için 2 \, g/mol ).
Yoğunluk: Birim hacimdeki kütle; d = \frac{m}{V} .