Doğru cevap: D) I ve III
Önce soruyu özetleyelim, sonra maddeleri tek tek inceleyelim.
Soru Özeti
-
- kapta aynı sıcaklıkta, eşit kütlede O_2(g) ve H_2(g) var.
-
- kap başlangıçta boş (vakum).
- Aradaki M musluğu kısa süreliğine açılıp kapatılıyor.
- Gazlar arasında reaksiyon olmuyor.
Verilen önermeler:
I. Musluk açılmadan önce 1. kaptaki gazların mol sayıları arasında
n_{H_2} = 16\,n_{O_2} ilişkisi vardır.
II. Musluk açılıp kapatıldıktan sonra 2. kaptaki gazların mol sayıları arasında
n_{H_2} = 4\,n_{O_2} ilişkisi vardır.
III. Musluk açılıp kapatıldıktan sonra 1. kaptaki O_2 gazının kütlece yüzdesi başlangıca göre artmıştır.
1. Musluk açılmadan önceki durum (Madde I)
Kütleler eşit:
- m_{H_2} = m_{O_2}
- M_{H_2} = 2 \ \text{g/mol}
- M_{O_2} = 32 \ \text{g/mol}
Mol sayıları:
n_{H_2} = \frac{m}{2}, \quad n_{O_2} = \frac{m}{32}
Bunları oranlayalım:
\frac{n_{H_2}}{n_{O_2}} = \frac{m/2}{m/32} = \frac{1/2}{1/32} = 16
\Rightarrow n_{H_2} = 16\,n_{O_2}
Madde I doğru.
2. Musluk açıldıktan sonra 2. kaptaki oran (Madde II)
-
- kap başlangıçta vakum; musluk açılınca her iki gaz da 2. kaba yayılır.
- Aynı sıcaklıkta, ideal davranan farklı gazlar, eşit hacimlere aynı oranda yayılırlar.
Yani 1. kaptan 2. kaba geçen H_2 ve O_2 mol sayıları, 1. kaptaki kendi mol miktarlarının aynı oranında olur.
Başlangıçta 1. kaptaki mol oranı:
\frac{n_{H_2}}{n_{O_2}} = 16
Bu oran, 2. kaba geçen mol sayıları için de değişmez. Dolayısıyla:
\frac{n_{H_2 (2.\,kap)}}{n_{O_2 (2.\,kap)}} = 16
Dolayısıyla n_{H_2} = 4\,n_{O_2} yanlıştır; doğru oran 16 olmalıydı.
Madde II yanlış.
3. 1. kaptaki $ O_2 $’nin kütlece yüzdesi (Madde III)
Başlangıçta 1. kapta:
- Kütleler eşit: m_{H_2} = m_{O_2} = m
- Toplam kütle: 2m
Başlangıçta $ O_2 $’nin kütlece yüzdesi:
\%O_2 = \frac{m}{2m} \cdot 100 = 50
Musluk açılınca, 1. kaptan 2. kaba:
- H_2 ve O_2 molce aynı oranda geçer.
- Fakat her molün kütlesi farklı olduğu için, kütlece bakınca hafif olan H_2 daha fazla mol içerdiği için, 1. kaptan oransal olarak daha çok H_2 kaçar.
Sonuç: 1. kapta geriye kalan gazlarda,
- $ H_2 $’nin kütlesi diğerine göre daha fazla azalmış olur,
- Dolayısıyla 1. kapta kalanlar içinde $ O_2 $’nin kütlece payı artar.
Madde III doğru.
Sonuç
- I: Doğru
- II: Yanlış
- III: Doğru
Bu yüzden doğru seçenek: D) I ve III
TERİMLER:
İdeal gaz: Gerçek gazların, belirli sıcaklık ve basınç aralıklarında yaklaşık olarak uyduğu, basitleştirilmiş matematiksel model.
Mol sayısı ( n ): Bir maddenin tanecik (atom, molekül vb.) sayısını ölçen büyüklük; 1 mol, 6{,}02 \times 10^{23} tanecik içerir.