Yukarıdaki topografya haritasında aşağıdaki yer şekillerinden hangisi gösterilmemiştir?

, , , ,
1

image
image1920×2560 574 KB

B
B
SOSYAL BİLİMLER

Deniz
150 m
K

Yukarıdaki topografya haritasında aşağıdaki yer şekillerinden hangisi gösterilmemiştir?

A) Menderes
B) Delta
C) Boyun
D) Haliç
E) Tepe

Bu görsel, Sosyal Bilimler testinden bir coğrafya sorusunu içeriyor; bir topografya haritasına bakarak hangi yer şeklinin gösterilmediğini belirlemeye yönelik.

2

Doğru cevap: C) Boyun

1. Haritada neler var?

Topografya haritasına bakınca:

  • Deniz kıyısı görünüyor.
  • Kıyıya doğru girinti-çıkıntılar ve bir halice (körfeze benzeyen dar uzun koy) işaret eden şekil var → D) Haliç gösterilmiş.
  • Kıyının hemen gerisinde, akarsuyun getirdiği birikme alanını andıran üçgenimsi alüvyal şekil var → B) Delta gösterilmiş.
  • Kontur çizgileriyle belirgin tepelik alanlar (yüksek merkez, çevreye göre daha alçak halkalar) var → E) Tepe gösterilmiş.
  • Kıvrımlı, yatağında dolanarak akan bir akarsu ve çevresindeki vadi yapısı, yani menderesler var → A) Menderes gösterilmiş.

Bu sayede haritada A, B, D, E seçeneklerindeki yer şekilleri bir şekilde temsil ediliyor.

2. Hangisi yok?

  • Boyun, iki vadiyi veya iki çukuru ayıran, görece alçak ama sırt görevi gören dar yüksek alan demektir (iki çukur arası eşik gibi düşün).
  • Bu haritada özellikle “iki vadiyi ayıran dar, alçak sırt” şeklinde çizilmiş bir boyun yok.

Bu nedenle gösterilmeyen yer şekli “boyun”dur → C seçeneği.

TERİMLER:

Delta: Akarsuyun denize döküldüğü yerde, taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle oluşan üçgenimsi düz alan.
Haliç: Geniş ağza sahip, denizin kara içine doğru sokulduğu, genellikle gelgit etkisindeki girinti (körfezin nehir ağzı gibi dar ve uzun olanı).
Menderes: Akarsuyun yatağında çok kıvrım yaparak akması; bu kıvrımlara menderes denir.
Tepe: Çevresine göre daha yüksek, belirgin bir zirvesi olan küçük yükselti.
Boyun: İki çukur (vadi, kapalı havza vb.) arasında kalan, görece alçak ama sırt görünümünde olan dar geçit/yükselti.

4

cevap haliç, boyun solda iki yuvarlağın (tepenin) arası, menderes akarsuyun olduğu yere denir, son kısımda akarsunun üçe ayrıldığı yere delta denir. tepe de hem boyunun olduğu 2 tepe, ya da sağ üstteki yere denebilir. haliç, eğer su karayı aşındırıp içeri gelirse ancak o zaman olur. deltanın olduğu yerde sadece akarsu aşındırmış. oraya haliç diyemeyiz.

5

Doğru cevap C) Boyun — haklısınız. Kısa ve net açıklama:

  • Delta: Haritanın denize dökülen akarsuyunun üçe ayrıldığı, alüvyon biriktirdiği bölgesi açıkça gösterilmiş — B doğru.
  • Menderes: Akarsuyun kıvrımları (meandraları) haritada var — A doğru.
  • Tepe: Kapalı kontur halkalarıyla yükselti(ler) gösterilmiş — E doğru.
  • Haliç: Sağda denizin kara içine sokulduğu dar ve uzun girinti (kıyıya giren iç körfez) biçiminde bir yapı var — D doğru.
  • Boyun: İki tepe arasında kalan, üzerinde geçit oluşturan alçak sırt yani “saddle” görünümü; haritada iki tepe olsa bile bunların arasında kontur çizgilerinin boyun şeklini (iki tepeyi ayıran belirgin alçalış/çöküntü) göstermesi gerekir. Bu haritada öyle bir boyun formu yok — C gösterilmiyor.

ayse_bal’in bazı noktaları kısmen karışmış: Haliç illa sadece “denizin karayı aşındırmasıyla” oluşmaz; çoğunlukla denizin bir vadiyi doldurması (drowned valley) veya kıyı aşındırmasıyla benzer bir içe doğru girinti oluşur — sonuçta haritadaki şekil haliçe benziyor. Delta ise gerçekten akarsu birikimiyle oluşur; haritadaki üç kollu alüvyal yapı bunun işaretidir.

İsterseniz harita üzerinde işaretleyip hangi konturların hangi formasyona denk geldiğini göstereyim.