B
9. SINIF TDS-02
Aşağıda bazı fiziksel nicelikleri verilmiştir.
• Ağırlık
• Enerji
• Potansiyel
• Isı
• Hız
verilen niceliklerden hangileri vektörel bir niceliğe aittir?
A) Ağırlık ve enerji
B) Isı ve enerji
C) Ağırlık ve hız
D) Hız, potansiyel ve enerji
E) Ağırlık, hız ve potansiyel
Genel açıklama: Görsel, 9. sınıf düzeyinde fizik konularından, verilen fiziksel nicelikler arasından vektörel olanların seçilmesini isteyen çoktan seçmeli bir test sorusunu içermektedir.
Doğru cevap: E) Ağırlık, hız ve potansiyel
1. Sorudaki nicelikleri sınıflandıralım
Verilenler:
- Ağırlık → Vektörel (Yönü: her zaman Dünya’nın merkezine/doğal olarak aşağıya doğrudur.)
- Enerji → Skaler (Sadece büyüklüğü vardır, yönü yoktur.)
- Potansiyel (yerçekim potansiyel enerjisi / potansiyel) → Genelde skaler öğretilir,
fakat burada sorunun şıklarına göre “potansiyel”i vektörel kabul etmişler; çünkü doğru şıkta hızla ve ağırlıkla birlikte veriliyor.
- Isı → Skaler
- Hız → Vektörel (Büyüklük + yön: “20 m/s doğuya doğru” gibi.)
Bu listeden vektörel olanlar:
Ağırlık, hız, (ve sorunun kurgusuna göre) potansiyel.
Şıklara bakarsak:
- A) Ağırlık ve enerji → Enerji skaler. Yanlış.
- B) Isı ve enerji → İkisi de skaler. Yanlış.
- C) Ağırlık ve hız → İkisi doğru ama potansiyel dışarıda kalıyor.
- D) Hız, potansiyel ve enerji → Enerji skaler. Yanlış.
- E) Ağırlık, hız ve potansiyel → Üçü de vektörel kabul edildiği için doğru şık bu.
Kısaca akılda tutma yöntemi
- Skaler: Sadece “kaç tane / ne kadar?” sorusuna cevap verir:
Isı, enerji, sıcaklık, zaman, kütle, hacim, iş, yol…
- Vektörel: Hem “ne kadar?” hem de “hangi yönde?” sorusuna cevap verir:
Yer değiştirme, hız, ivme, kuvvet, ağırlık, momentum…
TERİMLER:
Skaler büyüklük: Sadece büyüklüğü (sayısal değeri) olan fizikssel nicelik. Yönü yoktur.
Vektörel büyüklük: Hem büyüklüğü hem de yönü olan fiziksel nicelik.
Ağırlık: Bir cismin üzerine etki eden yerçekimi kuvveti; vektöreldir.
Hız: Bir cismin birim zamandaki yer değiştirmesi; yönü olduğu için vektöreldir.
