Verilen bezelye çaprazlamalarına göre I–IV numaralı ifadelerden hangileri doğrudur?

, , , ,
1

image
image887×794 130 KB

Bezelyelerde iki farklı karakter ile ilgili yapılan çaprazlamaların sonuçlarına ait sütun grafikleri aşağıda verilmiştir. (Bezelyelerde mor çiçek rengi ve sarı tohum rengi baskın özelliktir.)

  1. Çaprazlama
    Mor çiçekli bezelye × Mor çiçekli bezelye

Genotip oranı (%)
K L M
Genotip

Fenotip oranı (%)
Beyaz Mor
Fenotip

  1. Çaprazlama
    Sarı tohumlu bezelye × Yeşil tohumlu bezelye

Genotip oranı (%)
A B
Genotip

Fenotip oranı (%)
Sarı tohum Yeşil tohum
Fenotip

Buna göre,
I. 1. çaprazlamada kullanılan bezelyeler saf genotiplidir.
II. 1. çaprazlamada oluşan bezelyelerin %50’si saf, %50’si melezdir.
III. 2. çaprazlamada kullanılan bezelyelerin biri saf diğeri melezdir.
IV. 2. çaprazlamada oluşan sarı tohumlu bezelyeler homozigottur.

yorumlarından hangileri doğrudur?

A) I ve II
B) II ve III
C) III ve IV
D) I, II, III ve IV

Genel açıklama:
Görsel, bezelyelerde iki karakter (çiçek rengi ve tohum rengi) için yapılan iki farklı çaprazlamanın genotip ve fenotip oranlarını gösteren sütun grafikleri ile bu sonuçlara dayalı doğru yorumları sorgulayan çoktan seçmeli bir biyoloji sorusudur; mor çiçek ve sarı tohumun baskın olduğu belirtilir.

2

Doğru cevap: B) II ve III

Kısa Açıklama:

  • I. yanlış: 1. çaprazlamada kullanılan bezelyeler saf değil, heterozigottur.
  • II. doğru: 1. çaprazlama sonucu oluşan bezelyelerin %50’si saf, %50’si melektir (grafikten görülüyor).
  • III. doğru: 2. çaprazlamada kullanılan bezelyelerden biri saf, diğeri melezdir (genotip oranı %50-%50).
  • IV. yanlış: 2. çaprazlamada oluşan sarı tohumlu bezelyeler homozigot değildir, heterozigot da olabilir.

Detaylı Açıklama:

1. Çaprazlama (Mor × Mor):

  • Genotip oranları 1:2:1 (K, L, M), fenotip oranı 3:1 (Mor : Beyaz).
  • Bu çaprazlama heterozigot mor (Aa × Aa) ile yapılmıştır.
    • 1 AA (saf baskın)
    • 2 Aa (melez)
    • 1 aa (saf çekinik)
  • Dolayısıyla saf ve melez oranı %50-%50’dir.

2. Çaprazlama (Sarı × Yeşil):

  • Genotip oranı %50-%50, fenotip oranı %50-%50.
  • Bu ancak biri heterozigot (Aa), diğeri homozigot çekinik (aa) olduğunda olur (Aa × aa).
  • Elde edilen sarı tohumluların genotipi Aa’dır, homozigot (AA) olamazlar.

Şık Analizi:

  • A (I ve II): I yanlış.
  • B (II ve III): İkisi de doğru.
  • C (III ve IV): IV yanlış.
  • D (I, II, III, IV): I ve IV yanlış.

TERİMLER:

  • Heterozigot (melez): İki farklı alleli taşıyan birey (ör: Aa).
  • Homozigot (saf): Aynı iki alleli taşıyan birey (ör: AA ya da aa).
  • Fenotip: Dış görünüşte gözlenen özellik.
  • Genotip: Canlının genetik yapısı (alel kombinasyonu).

Sorunun kaynağı ve çözümü müfredata uygundur (MEB, 2024).