Nesnel anlatımları bul altını çi günder
Fikirlerini tekrara düşmeden sunma
Sayfa: 1 / 7 - + %{{scale}} +
DİL ÜSTÜNE
Fikir ve sanat adamları sözleri ve yazılarıyla dile değer katarlar. Bu işi, dile farklılıklar getirmekten çok onu bükmek, anlamını çoğaltmak, kuvvetini artırmak yoluyla yaparlar. Yeni kelimeler getirmezler; onları zenginleştirir, anlamlarını ve kullanışlarını genişletir, çeşitlendirir, inceltirler; alışılmışlara yeni bir tat, yeni bir canlılık kazandırırlar. Çağımızın yazarlarına bakınca herkesin yapmaya elinin varamayacağı bu işi pek azının becerdiğini görüyorum. Halkın diliyle konuşmayı küçümseyip cesaret gerektiren garipliklere sapanları çok; hünerleri az. Meydana birçok zoraki kıvrıntılar, soğuk, manasız sahtelikler çıkarıyorlar; bunlar bahsedilen şeyin üstüne yükseliyormuş gibi görünür, gerçekte onu çökertir. Yenilik oldu mu bayılıyorlar; yeni bir söz kullanmak hevesiyle eskisini atıyorlar; oysa çoğu kez atılan söz yerini tutan yeni sözden daha kuvvetli, daha canlıdır.
Dilimizde zengin imkânlar görüyorum; ama onu az kullanıyoruz. Avda ve savaşta kullandığımız kadar açık, yalın ve diri bir dil neden yazıda olmasın? Konuşma dilinin deyimleri çimenler gibi yer değiştirdikçe daha da bereketleniyor.
Dilimiz zengin olmasına zengin, ama daha çok aktiflik ve sağlamlık gerektirir. Çoğu yerde heyecanlı bir fikri kaldıramıyor; bir yürüyüşe geçince eli gevşeyip kalıyor. O vakit Latinceyi veya Yunancayı kullanmak zorunda kalıyoruz. Halkın ağzındaki kelimelerin gücünü biz kolayca fark edemiyoruz; çünkü orada manaları kuvvetli kılan bu kelimeler yerinde düşmüş, güzellikleri sıradanlaşmış. Pek çok kimse sözleri, şekilleri, yeni buluşları köy ağzına düştüğü zaman değerden düşmüş sanıyor; oysa asıl güzellik oradadır. Burnu koku alanlar bu devrimin hazına ulaşırlar; onları ilk defa kullanılmış anlamlarında değil de yeni düşmekteyken kullanmasını bilirler.
Bilimler de her şeyi pek çok inceltir; herkesin bildiği saf yoldan çıkarıp bambaşka ve yapay bir kılıfa sokarlar. Bizim evde hizmet eden delikanlıya bazı kitapları okuttukça, söylediklerinin hayattan ne kadar uzak düştüğünü hissediyorum. Ona Leon Hebreu’yu, Ficin’i okuyun; bu adamların sözleri bize, yaptığımız işler kadar doğal düşünceler kadar yakın görünmez; yabancılaşır. Her şey okulun gerektirdiği bir kalıba sokuluyor. Bunun ne kazancı var bilmem! Ben olsam onlar gibi tabiatı sanatlaştıracak yerde sanatı doğallaştırırım.
Montaigne
Denemeler
Genel özet: Görselde bir belge görüntüleyicisinde Montaigne’in Denemeler’inden “Dil Üstüne” başlıklı bir bölüm yer alıyor; dilin zenginliğini, yeni kelime icat etmek yerine var olan sözleri ustalıkla kullanmanın önemini, konuşma dilinin değerini ve yapaylık ile aşırı yenilik merakına karşı uyarıları anlatıyor. Üstte ayrıca “Fikirlerini tekrara düşmeden sunma” ifadesi görülüyor.