Kognitif kurama göre insanların yaşadıkları ruhsal sorunlar büyük ölçüde bireyin yaşantılarını algılama, anlamlandırma ve yorumlamada yaptığı çarpıtmalar veya danışanlardan kaynaklanır. Yer alan ifadede noktalı yerlere aşağıdakilerden hangisinin gelmesi uygun olur?
Doğru cevap: danışandan değil, danışanın bilişlerinden / düşüncelerinden kaynaklanır.
(Test şıkkı formunda sorulmuşsa en yakın ifade büyük olasılıkla: “bireyin yaşantılarını algılama, anlamlandırma ve yorumlamada yaptığı çarpıtmalar veya hatalı/bilişsel değerlendirmelerden kaynaklanır.” şeklindedir.)
Kognitif kuram (özellikle Beck ve Ellis’in yaklaşımları) der ki:
İnsanın yaşadığı ruhsal sorunlar büyük ölçüde olaylardan değil, olayı algılama, yorumlama ve anlamlandırma biçiminden kaynaklanır. Yani sorun; dış dünyadan, diğer insanlardan ya da “danışandan” değil, danışanın olaylara yüklediği anlamlardan (bilişlerinden) doğar.
Dolayısıyla boşluğa “danışanlardan” koymak kurama tamamen ters olur. Çünkü kognitif kuramda problem, kişinin kendisinden değil, onun otomatik düşüncelerinden, inançlarından, bilişsel çarpıtmalarından kaynaklanır.
Uygun tamamlanmış cümle şöyle olmalı:
Kognitif kurama göre insanların yaşadıkları ruhsal sorunlar büyük ölçüde, bireyin yaşantılarını algılama, anlamlandırma ve yorumlamada yaptığı çarpıtmalar veya hatalı bilişsel değerlendirmelerden kaynaklanır.
Eğer çoktan seçmeli şıklar şöyleyse, doğru olanı seçmelisin:
- bilişsel çarpıtmalar
- otomatik düşünceler
- yanlış / hatalı düşünceler
- işlevsel olmayan inançlar
Bunların hepsi kognitif kuramla uyumlu; “danışanlardan” ifadesi ise kurama göre yanlış yaklaşımdır.
TERİMLER:
Bilişsel çarpıtma: Kişinin bir olayı değerlendirirken yaptığı sistematik düşünme hataları (örn. felaketleştirme, aşırı genelleme).
Biliş (cognition): Algı, düşünce, yorum, inanç gibi zihinsel süreçlerin genel adı.
Kognitif kuram: Duygu ve davranışların temelinde düşünce ve inançların (bilişlerin) yattığını savunan psikolojik kuram.