Elif, aşağıda verilen renkli düğmeleri kullanarak bir DNA modeli oluşturuyor. Buna göre, Elif’in oluşturduğu modelle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

1

image
image1036×441 24.5 KB

  1. Elif, aşağıda verilen renkli düğmeleri kullanarak bir DNA modeli oluşturuyor.

[Siyah, Mavi, Turuncu, Gri, Sarı, Yeşil]

Oluşturduğu DNA modeli ile ilgili şu bilgileri veriyor:

  • Modelimde 1. zincirde 3, 2. zincirde 3 tane olmak üzere toplam 6 tane nükleotit oluşturdum.
  • 6 tane siyah düğme, 6 tane turuncu düğme, 2 tane mavi düğme, 2 tane gri düğme, 1’er tane de yeşil ve sarı düğme kullandım.

Buna göre, Elif’in oluşturduğu modelle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A. Siyah düğmeler şeker ise turuncu düğmeler fosfattır.
B. Mavi düğmeler adenin bazı ise gri düğmeler timin bazıdır.
C. Yeşil düğme guanin bazı ise sarı düğme adenin bazıdır.
D. Gri düğmeler sitozin bazı ise yeşil düğmeler timin bazı olabilir.

Bu resim, bir DNA modeli oluşturma etkinliğini içermektedir. Elif, farklı renkteki düğmeleri kullanarak bir DNA modeli tasarlamıştır ve bu model hakkında çeşitli verilere dayanarak bazı kimyasal eşleştirmeler yapılmıştır. Soruda, bu eşleştirmelerden hangisinin yanlış olduğu sorulmaktadır.

2

Başlık

Kısa cevap: C) Yeşil düğme guanin bazı ise sarı düğme adenin bazıdır. (C ifadesi yanlıştır.)

Alt Başlık

Açıklama:

  • Elif toplam 6 nükleotit oluşturmuş ve toplam düğme sayısı 18 (6+6+2+2+1+1 = 18). Bu yüzden 6+6 olan renkler (siyah ve turuncu) nükleotidin omurgasını oluşturan şeker ve fosfat olmalıdır; geri kalan 4 renk (2, 2, 1, 1) ise bazları temsil eder.
  • Baz eşleşme kuralı gereği A–T ve G–C çiftleri oluşur; her çiftin toplam sayıları eşit olmalıdır. Verilen baz sayıları 2, 2, 1 ve 1 olduğundan, çiftler mantıklı olarak (2 ↔ 2) ve (1 ↔ 1) şeklinde eşleşmelidir.
  • Şıkları değerlendirirsek:
    • A) Doğru: Siyah ve turuncu düğmelerin biri şeker, diğeri fosfat olmalı; ifadedeki ilişki mümkündür.
    • B) Mümkün / Doğru: Mavi = Adenin (2) ve gri = Timin (2) olursa A–T eşleşmesi sağlanır; sayılar eşit.
    • C) Yanlış: Eğer yeşil = Guanin (1) ise onun tamamlayıcısı sitozin olmalıdır ve 1 sayısına sahip olan sarı düğme bu sitozin olmalıdır; sarının adenin olması (A) tutarsızdır. Ayrıca G tamamlayıcısı A değildir.
    • D) Mümkün / Doğru: Gri = Sitozin (2) ise tamamlayıcısı Guanin (2) olmalı (ör. mavi olabilir); yeşil (1) ise timin (1) olarak, sarı da adenin (1) olabilir — bu durumda sayılar ve eşleşmeler tutar.
  • Sonuç: Yanlış olan ifade C şıkkıdır.

TERİMLER:

Adenin (A): DNA’daki azotlu bazlardan biri; Timin ile eşleşir.
Baz eşleşmesi: DNA’da hangi bazların birbirine bağlandığını belirleyen kural (A–T ve G–C).
Deoksiriboz: DNA’nın şeker bileşeni; nükleotidin bir parçasıdır.
DNA (Deoksiribonükleik asit): Genetik bilgiyi taşıyan çift sarmallı molekül.
Fosfat: Nükleotidin bir bileşeni; şekerle birlikte omurgayı (fosfodiester bağlarını) oluşturur.
Nükleotit: DNA’yı oluşturan temel birim; şeker + fosfat + azotlu baz içerir.
Sitozin (C): DNA’daki azotlu bazlardan biri; Guanin ile eşleşir.
Şeker: Nükleotidin bir bileşeni; DNA’da deoksiriboz bulunur.
Timin (T): DNA’daki bir azotlu baz; Adenin ile eşleşir.