Mustafa, DNA’nın yapısı ile ilgili aşağıdaki kavram haritasını hazırlamıştır. Buna göre, Mustafa’nın hazırladığı kavram haritası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1

image
image858×616 23.3 KB

  1. Mustafa, DNA’nın yapısı ile ilgili aşağıdaki kavram haritasını hazırlamıştır.

DNA
|-den oluşur
|
|-- Nükleotit
|-in yapısında bulunur
|
|-- Şeker
|-- Azotlu organik baz
|-- Fosfat
|-dur
|
|-- Adenin
|-- Timin
|-- Sitozin
|-- Guanin
|-- Deoksiriboz

Buna göre, Mustafa’nın hazırladığı kavram haritası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Hiçbir hata yoktur, kavram haritası doğrudur.
B) Fosfat ve şekerin yeri değiştirilirse kavram haritası doğru olur.
C) Nükleotit yerine gen yazılırsa kavram haritası doğru olur.
D) Timin yerine urasil yazılırsa kavram haritası doğru olur.

Resim, DNA’nın yapısını açıklayan bir kavram haritası ve bu harita üzerindeki bilgilerin doğruluğu ile ilgili çoktan seçmeli bir soru içermektedir. Harita, DNA’nın nükleotitlerden oluştuğunu ve nükleotitin yapısında şeker, azotlu organik baz ve fosfat bulunduğunu göstermekte. Ayrıca azotlu organik baz çeşitleri olarak adenin, timin, sitozin ve guanin belirtilmiştir. Soru, bu kavram haritasındaki bilgilerin doğruluğunu sorgulamaktadır.

2

Doğru seçenek: B) Fosfat ve şekerin yeri değiştirilirse kavram haritası doğru olur. (Mustafa’nın haritasındaki tek yanlış, Deoksiriboz’un Fosfat altında gösterilmiş olmasıdır; o aslında Şeker’e aittir.)

Başlık

Kısa cevap: B) Fosfat ve şekerin yeri değiştirilirse kavram haritası doğru olur.

Alt Başlık

Açıklama:

  • Mustafa’nın haritasında DNA → Nükleotit → Şeker / Azotlu organik baz / Fosfat şeklinde ayrım var; alt kutularda Adenin, Timin, Sitozin, Guanin ve Deoksiriboz gösterilmiş.
  • Hata: Deoksiriboz (deoksiriboz şekeri) yanlışlıkla Fosfatın altına yerleştirilmiş. Oysa deoksiriboz şeker grubunun üyesidir.
  • Eğer Fosfat ve Şeker kutuları yer değiştirirse, Deoksiriboz doğru şekilde Şeker’in altında görünür ve kavram haritası doğru olur; bu yüzden B şıkkı doğrudur.

Neden diğerleri yanlış?

  • A) “Hiçbir hata yoktur” — Yanlış: Deoksiriboz yanlış yerde gösterilmiş, bu bir hatadır.
  • C) “Nükleotit yerine gen yazılırsa doğru olur” — Yanlış: Gen, nükleotitlerin dizisinden oluşan bir birimdir; nükleotit ile gen eşdeğer değildir, dolayısıyla bu değişiklik haritayı doğru yapmaz.
  • D) “Timin yerine urasil yazılırsa doğru olur” — Yanlış: Timin DNA’ya özgü bir bazdır; urasil RNA’da bulunur. Timinin yerine urasil koymak DNA yapısını yanlış gösterir.

TERİMLER:

Azotlu organik baz: DNA’da bulunan bazlar (A, T, C, G) — genetik bilgiyi kodlayan moleküler birimler.
Deoksiriboz: DNA’nın şeker bileşeni; nükleotidin bir parçasıdır.
DNA (Deoksiribonükleik asit): Genetik bilgiyi taşıyan çift sarmallı molekül.
Fosfat: Nükleotitin bir bileşeni; şekerle birlikte omurgayı (fosfodiester bağı) oluşturur.
Gen: Belirli bir özelliği kodlayan, nükleotit dizilerinden oluşan DNA bölgesi.
Nükleotit: DNA’yı oluşturan temel birim; şeker + fosfat + azotlu baz içerir.
Şeker: Nükleotidin bir bileşeni; DNA’da deoksiriboz bulunur.
Timin: DNA’daki bir azotlu baz (A ile T arasında eşleşir).
Urasil: RNA’daki bir azotlu baz; DNA’da bulunmaz (Timin yerine RNA’da urasil vardır).