Çeşitli suçların işlenmesinden sonra suçlu ya da suçluların açığa çıkarılması amacıyla yapılan olay yeri incelemesinde, doku ya da hücre örnekleri aranır. Bulunan örnekler üzerinde DNA analizi yapılır. Şüphelilerden alınan DNA örnekleri ile analizi yapılan DNA örneği karşılaştırılır. Bu işlem sonucunda şüphelilerden birisiyle eşleşen bulgular olursa bunlar, mahkemeye kanıt olarak sunulur.
Suçluların tespitinde yukarıdaki metinde anlatılan yöntem kullanılırken DNA’nın hangi özelliğinden yararlanılır?
A) Bir insanın vücut hücrelerindeki DNA’lar aynı yapıdadır.
B) DNA’nın yapısındaki nükleotid çeşitleri herkeste aynıdır.
C) İnsana ait kalıtsal özellikler DNA tarafından nesilden nesile aktarılır.
D) DNA’nın yapısındaki nükleotid dizilimi aynı cinsiyetteki bireylerde aynıdır.
Genel açıklama: Görsel, olay yeri incelemesinde DNA analizi ve delil eşleştirmesi temalı bir biyoloji sorusu ve çoktan seçmeli seçeneklerden oluşuyor.
Kısa ve net cevap:
Doğru cevap: C seçeneği: İnsana ait kalıtsal özellikler DNA tarafından nesilde nesile aktarılır.
Detaylı açıklama:
Metinde, suçluların tespitinde olay yerinden ve şüphelilerden alınan DNA örneklerinin karşılaştırıldığı, eşleşme olursa bunun suçlunun tespitinde kullanıldığı anlatılıyor. Bu yöntemin temelinde, her bireyin DNA diziliminin kendine özgü olması ve bu özelliklerin nesilden nesile aktarılması yatar. Yani, DNA dizilimi kişiye özgü olduğu için, yapılan analizlerle suçlu doğru şekilde eşleştirilebilir.
Şık Analizleri:
- A seçeneği: “Bir insanın vücut hücrelerindeki DNA’lar aynı yapıdadır.”—Doğru, ama olay yeriyle birey arasında karşılaştırma için bu bilgi yeterli değildir.
- B seçeneği: “DNA’nın yapısındaki nükleotid çeşitleri herkeste aynıdır.”—Evet, dört çeşit nükleotid var ama önemli olan dizilim farklılığıdır.
- C seçeneği: “İnsana ait kalıtsal özellikler DNA tarafından nesilden nesile aktarılır.”—Evet, çünkü DNA dizilimi kişiye özgüdür ve nesiller boyunca aktarılır; bu yüzden karşılaştırmada kullanılır.
- D seçeneği: “DNA’nın yapısındaki nükleotid dizilimi aynı cinsiyetteki bireylerde aynıdır.”—Yanlış, nükleotid dizilimi her bireyde farklıdır.
TERİMLER:
DNA analizi: Bir bireye veya örneğe ait DNA diziliminin, başka bir örnekle karşılaştırılması işlemi.
Nükleotid: DNA’nın temel yapı taşıdır; Adenin (A), Timin (T), Guanin (G), Sitozin (C) harfleriyle gösterilir.
Kalıtsal özellik: Nesilden nesile aktarılan, genlerle taşınan özellikler.
Kaynak ve kontrol tarihi:
- T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Biyoloji 12. sınıf ders kitabı, 2023
- Son kontrol: Haziran 2024
