- 1947 yılının bir bahar günüydü, saat 11 sularında, Ankara’da, Sakarya Caddesi’ndeki bir dükkândan çıkıyordum. Yüz gram kahve almıştım. O zamanlar kahve kıttı Türkiye’de, bulmuştum nasılsa birazcık ve dükkândan çıkarken elimdeki paketçiği burnuma götürmüş kokluyordum. O sıra iki göz yüzümü deler gibi oldu, bir ses “Oh!” çekti. Gözlerimi kaldırdım baktım ki Hasan Ali Yücel, yüzü gülüyor, bakışları alaylı, bir “Oh!” daha çekti. Ve durduk, karşılıklı güldük gülüştük. El sıkıştıktan sonra, birkaç adım daha yürüdük, kahveden, kahvenin tadından söz ettik.
Bu parça aşağıdaki düzyazı türlerinin hangisinden alınmıştır?
A) Deneme
B) Makale
C) Günlük
D) Mektup
E) Anı
Diğer sayfaya geçin
Doğru cevap: E) Anı
Parçayı birlikte inceleyelim:
Metinde:
- “1947 yılının bir bahar günüydü, saat 11 sularında, Ankara’da…”
- Geçmişte yaşanmış gerçek bir olay anlatılıyor.
- Anlatıcı, kendi gözlemlerini, duygularını ve yaşadıklarını birinci kişi ile ( “çıkıyordum, almıştım, baktım, güldük” ) aktarıyor.
- Zaman, mekân, kişi (Hasan Âli Yücel) gibi ayrıntılar belli; bu, anı (hatıra) türünün tipik özelliği.
Diğer şıklar neden olmaz?
- A) Deneme: Düşünce yazısıdır, yazar kendi fikrini işler; burada fikir tartışması değil, yaşanmış bir olayın anlatımı var.
- B) Makale: Bilgi verme ve kanıtlama amaçlı, daha nesnel yazılardır; metin tamamen kişisel bir yaşantıyı anlatıyor.
- C) Günlük: Olaylar genellikle aynı günün akşamı veya çok kısa süre sonra, tarih atılarak yazılır; burada geçmişe dönük, üzerinden zaman geçmiş bir olaya bakış var.
- D) Mektup: Bir kişiye hitaben yazılır, hitap ve mektup düzeni yok; metin, okura değil, geçmişteki olayı anlatmaya yönelik.
Bu yüzden parça anı türünden alınmıştır.
TERİMLER:
Anı (hatıra): Yazarın geçmişte yaşadığı olayları, tanıdığı kişileri, gördüğü yerleri sonradan hatırlayıp anlattığı yazı türü.
Deneme: Bir düşünceyi kanıtlama zorunluluğu olmadan, kişisel bir üslupla ele alan yazı türü.
Günlük: Günlük olayların, duyguların ve düşüncelerin tarih belirtilerek, günü gününe yazıldığı yazı türü.
Makale: Bir konuda bilgi vermek ve düşünceyi kanıtlarla desteklemek amacıyla yazılan, daha bilimsel/nesnel yazılar.
Mektup: Bir kişinin başka bir kişiye veya kuruma duygu, düşünce ve isteklerini iletmek için yazdığı yazı türü.
