Numaralanmış metinlerde aşağıdaki söz sanatlarından hangisine örnek yoktur?

, , , ,
1

IMG_0138
IMG_01381920×2560 821 KB

B) Hece ölçüsü ve durakla ritim sağlanmıştır.
D) Bir söz öbeği hem gerçek hem mecaz anlamı düşündürecek şekilde kullanılmıştır.
Birbirini çağrıştıran sözcüklerle anlam inceliği oluşturulmuştur.

I. Metin
İbrahim
içimdeki putları devir
elindeki baltayla
kırılan putların yerine
yenilerini koyan kim

II. Metin
Bak işte, notalar karıştı, ezgiler muhalif
Hava kurşun gibi ağır, yağmursa arsız
Ey benim alfabemdeki kadim Elif
Ne güzellik, ne de tat var baharsız

Numaralanmış metinlerde aşağıdaki söz sanatlarından hangisine örnek yoktur?
A) Teşhis
B) Hüsnütalil
C) İstiare
D) Telmih
E) Teşbih

H
I
Z
R
E
N
K

Bu resim, Türkçe edebiyat/dil bilgisi konulu bir test sayfası; şiirlerden alınan iki kısa metne dayanarak hangi söz sanatlarının kullanıldığına ilişkin çoktan seçmeli bir soruyu içeriyor.

2

Resimdeki soruyu metne çevirerek başlayayım.

SORU METNİ

I. Metin

İbrahim
içimdeki putları devir
elindeki baltayla
kırılan putların yerine
yenilerini koyan kim

II. Metin

Bak işte, notalar karıştı, ezgiler muhalif
Hava kurşun gibi ağır, yağmursa arsız
Ey benim alfabemdeki kadim Elif
Ne güzellik, ne de tat var baharsız

Soru:
Numaralanmış metinlerde aşağıdaki söz sanatlarından hangisine örnek yoktur?

A) Teşhis
B) Hüsnütalil
C) İstiare
D) Telmih
E) Teşbih

DOĞRU CEVAP

Doğru cevap: D) Telmih

KISA AÇIKLAMA

  • Teşhis (kişileştirme):
    • “içimdeki putları devir”, “yenilerini koyan kim” → putlar ve iç dünya üzerinden insansı bir durum yüklenmiş.
    • “notalar karıştı, ezgiler muhalif” → notalara, ezgilere insansı özellik veriliyor.
  • İstiare (eğretileme):
    • “Hava kurşun gibi ağır” → hava gerçekten kurşun değil, benzetme yönüyle kullanılmış eksiltili benzetme, istiareye girer.
    • “Ey benim alfabemdeki kadim Elif” → “Elif” bir insana, sevgiliye mecazlı ad olarak kullanılmış.
  • Teşbih (benzetme):
    • “Hava kurşun gibi ağır” ifadesinde açık benzetme var ( A \, gibi \, B tipi).
  • Hüsnütalil:
    • “Hava kurşun gibi ağır, yağmursa arsız” → yağmurun “arsız” oluşuna güzel, hayali bir sebep yüklenmesi hüsnütalil örneği kabul edilir.

Telmih (hatırlatma) ise, herhangi bir dini / tarihi olay, kişilik, efsane, deyimleşmiş anlatıya doğrudan gönderme yapmaz; bu yüzden seçenekler içinde bulunmayan söz sanatı Telmih’tir.

TERİMLER:

Hüsnütalil: Bir olayı veya durumu, gerçek sebebi dışında, daha güzel / etkileyici, hayali bir sebebe bağlayarak açıklama sanatı.
İstiare: Benzetmenin sadece benzeyen ya da benzetilen ögesinin kullanılması; eksiltili benzetme.
Teşbih: Bir varlığı, benzerlik yönüne dayanarak “gibi, sanki” vb. edatlarla başka bir varlığa benzetme.
Teşhis: İnsan dışı varlıklara insana ait özellikler yükleme (kişileştirme).
Telmih: Herkesçe bilinen bir ayet, hadis, kıssa, masal, tarihi olay ya da kişiye dolaylı gönderme yapma sanatı.