Bir insan neden bağlanmaktan korkar birine
En kısa haliyle:
Bir insan genelde incinmekten, kontrolü kaybetmekten veya özgürlüğünü yitirmekten korktuğu için birine bağlanmaktan korkar.
Biraz açalım:
1. Geçmişte yaşanan kötü deneyimler
- Aldatılmış, terk edilmiş, değersiz hissettirilmiş olabilir.
- Zihni şöyle çalışır:
“Bağlanırsam yine aynı acıyı yaşarım.” - Bu da savunma mekanizası yaratır: duygusal mesafe, her şeyi hafife alma, ilişkiyi ciddiye almama vb.
2. Terk edilme ve kaybetme korkusu
- “Seversem gider.”, “Ne kadar bağlanırsam o kadar canım yanar.” düşüncesi.
- Bazı insanlar acıyı peşinen engellemek için hiç derinleşmemeyi seçer.
3. Kendini yetersiz görme (öz-değer problemi)
- “Ben sevilmeye layık değilim.”, “Beni tanıyınca istemez.” gibi inançlar.
- Bu durumda bağlanmak, reddedilme riskini büyütüyor gibi gelir, o yüzden mesafe tutulur.
4. Kontrol kaybı hissi
- Bazıları için duygusal yakınlık = kontrol kaybetmek gibi algılanır.
- “Bağlanırsam güçlü olan o olur, bağımlı olurum.” korkusu.
- Özellikle hayatı çok planlayan, her şeyi kontrol altında tutmak isteyen kişilerde sık görülür.
5. Özgürlük ve bağımsızlık kaybı korkusu
- “İlişkiye girersem özgürlüğüm biter.”,
“İstediğim gibi gezemem, hayatımı paylaşmak zorunda kalırım.” - İlişkiyi kısıtlama, yük, sorumluluk olarak gören kişiler bağlanmaktan çekinebilir.
6. Güven sorunu
- Ailesinde, çocukluğunda, önceki ilişkilerinde güven sarsıldıysa:
“Kimseye tam güvenilmez.” şeması oluşur. - Bu da yakınlaşmayı isteme ile yaklaşınca geri çekilme arasında gidip gelmeye sebep olur.
7. Aile ve çocukluk deneyimleri
- Soğuk, eleştirel, mesafeli ya da aşırı kaotik bir aile ortamı varsa,
kişi için “yakın ilişki = stres / kavga / hayal kırıklığı” anlamına gelebilir. - Böyle biri için bağlanmak neredeyse tehlikeli bir şey gibi hissedilir.
8. Kendi duygularını tanımakta zorlanma
- Bazı insanlar ne hissettiğini bile tam anlamaz:
- Hoşlanıyor mu, sevmiyor mu, korkuyor mu, alışkanlık mı, tutku mu…
- Bu belirsizlik, bağlanma fikrini ürkütücü hale getirir:
“Ya aslında yanlış kişiye bağlanıyorsam?”
Özet olarak
Birine bağlanmaktan korkan biri genelde:
- Sevilmek istemiyor değil,
- Canının yanmasından, kontrolü kaybetmekten, terk edilmekten, özgürlüğünü kaybetmekten veya reddedilmekten korkuyor.
İstersen bir sonraki adımda şunu konuşabiliriz:
- Bunu kendinde mi gözlemliyorsun, yoksa karşındaki birinde mi?
- Ona/ona karşı nasıl davranman gerektiğini ya da kendinde bunu nasıl dönüştürebileceğini de anlatabilirim.
Önceki ilişkileri olabilir, nereden bakıldığına bağlı cevap verebilirim. Onun haricinde tahmin yürüterek düşüncelerimi söyleyebilirim. Çok sevdiğiniz birinden istemeyerek ya da mecburen ayrıldıysanız, ciddi bir süre onu kafanızdan atmanız mümkün olmaz. Bu da yeni insanlarla tanıştığınızda eskiye dönebilir miyim? Tekrar başlar mı endişesiyle maalesef bağlanmayı geciktiriyoruz. Bunun çözümü eski ilişkiyi tamamen bitirmekten geçiyor. Gerçek anlamda bitmesi, içindeki şüpheleri gidereceğinden bir süre acı çektikten sonra yeni ilişkilere daha kolay alışmaya başlarsınız.
Yukarıda bahsettiğim konu değilse farklı bir psikolojik durum söz konusudur ve bunun cevabını verebilmemizin en iyi yolu geçmiş yaşantınız, ailevi durumunuz ve yaşantınız ya da geçmiş ilişkileriniz hakkında bilgi sahibi olmamız olacaktır.