Tarih (1-15), Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (16-20), Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi almayanlar için Felsefe (21-25) alanlarına ait toplam 25 soru
Cevaplarınızı cevap kâğıdının ilgili kısmına işaretleyiniz.
“Türk halkının kayıtsız ve şartsız hâkimiyete sahip olduğunu bir defa daha ve kesinlikle tekrar ediyorum. Hâkimiyet; hiçbir anlamda, hiçbir şekilde, hiçbir renk ve hiçbir kılavuzlukta ortaklık kabul etmez.”
Mustafa Kemal’in bu sözü ile yapılmasına öncülük ettiği inkılaplar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Saltanatın kaldırılması
B) Cumhuriyetin ilanı
C) Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi
D) Kabotaj Kanunu’nun çıkarılması
E) Halifeliğin kaldırılması
Genel açıklama: Görsel, Sosyal Bilimler Testi’nden bir çoktan seçmeli tarih/inkılap tarihi sorusunu içeriyor; Atatürk’ün egemenlik vurgulu sözünden hareketle hangi reformun bu ilkeyle doğrudan ilişkili olmadığı soruluyor.
Doğru cevap: C şıkkı – Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi
Neden?
Sözde vurgulanan şey:
“Türk halkının kayıtsız ve şartsız hâkimiyete sahip olduğunu … Hâkimiyet; hiçbir şekilde, hiçbir şahsa, hiçbir zümreye, hiçbir sınıfa ve hiçbir kuruluşa ortaklık kabul etmez.”
Bu, egemenliğin millete ait olması ilkesidir. Bu ilkeye öncelik veren inkılaplar:
Cumhuriyetin ilanı (B) → Yönetim biçiminin, egemenliğin millete ait olduğu cumhuriyet olması
Halifeliğin kaldırılması (E) → Dini-siyasi otoritenin bir kişiden (halifeden) alınması
Kabotaj Kanunu’nun çıkarılması (D) → Tam bağımsızlık ve ulusal egemenliğin ekonomik-boyutlu yansıması
Bunların hepsi ulusal egemenlik / milli hâkimiyet ile doğrudan ilgili.
Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi (C) ise, daha çok siyasi haklar ve toplumsal eşitlik ile ilgili bir inkılaptır. Elbette milli egemenlikle çelişmez ama sorudaki sözden doğrudan çıkarılamaz, öncelik verilen alan bu değildir.
Bu yüzden, Mustafa Kemal’in sözünde öncelik verilen anlayışla doğrudan bağlantısı olmayan seçenek C şıkkıdır.
TERİMLER:
Egemenlik (Hâkimiyet): Bir devlet içinde en üstün otorite olma durumu; kimin yöneteceği ve kuralları kimin koyacağını belirleyen güç. Halifelik: İslam dünyasının dini-siyasi liderliği makamı. Kabotaj: Bir devletin kendi limanları arasında yük ve yolcu taşıma hakkı. Saltanat: Devlet yönetiminde egemenliğin padişah gibi tek bir hanedana ait olduğu yönetim biçimi.
