TYT
2 -
(I) Ege’nin göbeğine yerleşen ve İzmir’den sonra Ege’nin en büyük ili olarak gösterilen Manisa, büyükşehir statüsünde bir ticaret merkezidir. (II) Çoğunluğu Balkan göçmenlerinden oluşan Saruhanlı ilçesi, üzümü, zeytini ve hasat festivalleriyle öne çıkan Akhisar ilçesi, antik kentlerin izleriyle dolu Kırkağaç, şehrin 17 ilçesinden sadece üçüdür. (III) Manisa’nın Salihli ilçesinde bulunan Sardes veya Sardis Antik Kenti, Lidyalılara başkentlik yaptığı dönemlerde dünyanın en önemli yerleşimlerinden biriydi. (IV) Lidya Devleti’nin Sardes kenti, tarihte paranın devlet güvencesinde basıldığı ilk yer olarak bilinir. (V) Sardes kenti, tarım, hayvancılık ve altın madenciliği sayesinde zengin bir kent olmuştur. (VI) 14 yüzyıl boyunca Sardes, gerek ulaşım gerekse idari ve ticari bakımdan önemli bir kent olma özelliğini korumuştur.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?
A) II B) III C) IV D) V E) VI
Açıklama:
Görüntü, TYT düzeyinde bir Türkçe paragraf sorusunu içeriyor. Metin Manisa ve ilçeleri ile Salihli’deki Sardes (Sardis) Antik Kenti hakkında bilgi veriyor ve parça iki paragrafa ayrılacak olursa ikinci paragrafın hangi numaralı cümleyle başlaması gerektiğini soruyor.
Metni önce aynen yazayım, sonra soruyu çözelim.
Metnin çözümlenmiş hâli
(I) Ege’nin göbeğine yerleşen ve İzmir’den sonra Ege’nin en büyük ili olarak gösterilen Manisa, büyükşehir statüsünde bir ticaret merkezidir.
(II) Çoğunluğu Balkan göçmenlerinden oluşan Saruhanlı ilçesi; üzümü, zeytini ve hasat festivalleriyle öne çıkan Akhisar ilçesi; eski kentlerin izleriyle dolu Kırkağaç, şehrin 17 ilçesinden sadece üçüdür.
(III) Manisa’nın Salihli ilçesinde bulunan Sardeis veya Sardis Antik Kenti, Lidyalılara başkentlik yaptığı dönemlerde dünyanın en önemli yerleşim yerlerinden biriydi.
(IV) Lidya Devleti’nin Sardes kenti, tarım alanlarının devlet güvencesinde başladığı ilk yer olarak bilinir.
(V) Sardes kenti; tarım, hayvancılık ve altın madenleri sayesinde zenginleşmiştir.
(VI) 14. yüzyıl boyunca Sardeis, gerek stratejik konumu gerekse ticari ve ticari bakımdan önemli bir kent olma özelliğini korumuştur.
Soru:
“Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?”
Doğru Cevap
Doğru cevap: D seçeneği → (III) numaralı cümle.
Neden (III)?
- (I) ve (II): Manisa’yı genel olarak tanıtıyor. İlden ve ilçelerinden, yani genel coğrafi ve idari özelliklerden söz ediyor.
- (III), (IV), (V), (VI): Bu noktadan itibaren odak Sardis (Sardeis) Antik Kenti’ne kayıyor ve antik kentin tarihî, ekonomik ve stratejik öneminden bahsediliyor.
Yani metnin yapısı şöyle:
- 1. paragraf: Manisa’nın genel tanıtımı → (I) ve (II)
- 2. paragraf: Manisa’daki önemli bir tarihî yer olan Sardis Antik Kenti → (III), (IV), (V), (VI)
Konu (III) ile birlikte tamamen değişip Sardis’e odaklandığı için, ikinci paragraf (III) cümlesiyle başlar.
Diğer seçenekler neden yanlış?
- A) (I): Zaten ilk paragrafın başlangıcı. İkinci paragraf olamaz.
- B) (II): Hâlâ Manisa ve ilçelerinin genel tanıtımı sürüyor, konu değişimi yok.
- C) (III): Doğru olan bu.
- D) (IV): (III) ile başlayan Sardis konusunun ortasından girmiş olurduk, ani ve kopuk olur.
- E) (V): Sardes’in zenginleşmesinden söz eden detay cümlesi; konu başlangıcı değil, devamı.
İstersen paragraf konusunu daha ayrıntılı anlatmamı isteyebilirsin, mantığını örneklerle göstereyim.
