Kökeni Antik Çin’e dayansa da Japon kültürüyle özdeşleşen origami (
I sabır, dikkat(,) II el göz koordinasyonu ve zihinsel yeteneklerin gelişmesini sağlayan bir tür sanattır.
Geleneksel origamide bir kâğıt(,) III başka hiçbir şey kullanılmadan sadece farklı yönlere katlanarak bir figüre dönüştürülür ( IV modern origamide ise daha karmaşık (,) V teknikler ve matematiksel hesaplamalar kullanılır.
Bu parçada numaralandırılmış noktalama işaretlerinden hangisi yanlış kullanılmıştır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
HOCAM
6
Metni önce yazıya dökeyim, sonra noktalama işaretlerini tek tek inceleyelim.
Metnin yazılı hâli
Kökeni Antik Çin’e dayansa da Japon kültürüyle özdeşleşen origami ( I ) sabır, dikkat ( II ) el-göz koordinasyonu ve ( III ) zihinsel yeteneklerin gelişmesini sağlayan bir tür sanattır.
Geleneksel origamide bir kâğıt ( IV ) başka hiçbir şey kullanmadan sadece farklı yönlere katlanarak bir figüre dönüştürülür ( V ) modern origamide ise daha karmaşık teknikler ve matematiksel hesaplamalar kullanılır.
Soru:
“Bu parçada numaralandırılmış noktalama işaretlerinden hangisi yanlış kullanılmıştır?”
Şıklarda da I, II, III, IV, V veriliyor.
Tek tek inceleme
-
(I) – Virgül:
“sabır, dikkat, el-göz koordinasyonu ve zihinsel yetenekler…”
Burada eş görevli sözcükler var, araya virgül gelmesi doğru.
-
(II) – Virgül:
“sabır, dikkat, el-göz koordinasyonu…”
Yine aynı bağlam; “sabır” ile “dikkat”i ayırıyor. Bu da doğru.
-
(III) – Virgül:
“el-göz koordinasyonu ve zihinsel yeteneklerin gelişmesini sağlayan bir tür sanattır.”
Burada aslında “el-göz koordinasyonu ve zihinsel yeteneklerin gelişmesini sağlayan…” ifadesinde artık yeni bir öğe başlamıyor; “ve” bağlacı iki öğeyi zaten birbirine bağlıyor, öncesinde virgül kullanılmamalı.
Doğru kullanım:
“sabır, dikkat, el-göz koordinasyonu ve zihinsel yeteneklerin gelişmesini sağlayan bir tür sanattır.”
Bu yüzden (III) numaralı virgül yanlış.
-
(IV) – Virgül olmalıydı:
Cümle “bir kâğıt”tan sonra devam eden bir açıklama:
“Geleneksel origamide bir kâğıt, başka hiçbir şey kullanmadan … dönüştürülür.”
Burada ayrıntı veren yan cümleyi ayırmak için virgül kullanmak doğrudur; parantez içine konan yer zaten virgül düşünülerek konmuş.
Yani (IV) de virgül ve doğru.
-
(V) – Noktalı virgül/virgül:
“dönüştürülür; modern origamide ise … kullanılır.” şeklinde düşünülmüş.
Birbirine bağlı ama anlamca nispeten bağımsız iki cümle var; noktalı virgül ya da nokta kullanılabilir. Bu da yanlış değil.
Sonuç
Yanlış kullanılan noktalama işareti (III) numaralı virgüldür.
Doğru cevap: C) III
TERİMLER:
Eş görevli sözcükler: Cümlede aynı türden ve aynı görevi üstlenen sözcükler (örneğin; “elma, armut, muz” hepsi nesne).
Bağlaç: Sözcükleri ya da cümleleri birbirine bağlayan kelimeler (örnek: “ve”, “ama”, “fakat”).
Noktalı virgül: Anlamca bağlanan ama kendi içinde cümle olabilen iki yapıyı birbirinden ayırmak için kullanılan işaret ;.
