Ölçme Hatalarının Kaynakları Arasında Yer Almayan Unsur Nedir?

, , , ,
1

17677294425764600207810144612109
176772944257646002078101446121091920×1440 312 KB

2023-2024 Güz Dönemi
Ölçme ve Değerlendirme Final Sınavı
Dr. Müfit Kömleksiz

Soru Sayısı: 40 Soru Değeri: 2,5 puan

  1. Aşağıdakilerden hangisi ölçme hatalarının bu kaynakları arasında YER ALMAZ?

A) Ölçülen kadın-erkek sayısı
B) Ölçme yapılan ortam
C) Ölçmeyi yapan kişi
D) Ölçülen kişi
E) Ölçme aracı

Genel olarak bu resim, bir ölçme ve değerlendirme sınavında yer alan çoktan seçmeli bir soruya ait. Soru, ölçme hatalarının kaynaklarına odaklanıyor ve bu kaynaklar arasında hangisinin yer almadığını sorguluyor.

2

Kısa cevap:
Sorunun doğru cevabı B) Ölçme yapılan ortam.

1. Sorunun okunması (görselden)

Görseldeki soru (net okunabildiği kadarıyla) şu şekilde:

“Aşağıdakilerden hangisi ölçme hatalarının kaynakları arasında yer almaz?”
A) Ölçülen kadın-erkek sayısı
B) Ölçme yapılan ortam
C) Ölçmeyi yapan kişi
D) Ölçülen kişi
E) Ölçme aracı

Bazı kelimeler flu ama klasik ölçme ve değerlendirme sorusu: “Ölçme hatası kaynağı değildir / arasında yer almaz” tipi.

2. Neden doğru cevap B?

Ölçme hatalarının temel kaynakları genelde şunlardır:

  • Ölçmeyi yapan kişi → C
    • Önyargı, dikkatsizlik, puanlama tarzı, yorgunluk vb. ölçme hatasına neden olur.
  • Ölçülen kişi → D
    • Kaygı, motivasyon, anlamama, yorgunluk gibi etmenler yine ölçme hatası kaynağıdır.
  • Ölçme aracı → E
    • Geçerliği/dürüstlüğü düşük test, kötü hazırlanmış madde, bozuk alet vb. hataya yol açar.

Bu üçü, ölçme hatalarının klasik üç ana kaynağıdır:
Ölçmeyi yapan – ölçülen – ölçme aracı.

Seçeneklerde bunların dışında:

  • A) Ölçülen kadın-erkek sayısı
    • Kadın-erkek sayısı, ölçme hatasının kaynağı değildir; bu, daha çok örneklemin niteliği ile ilgilidir.
    • Kadın-erkek sayısı farklı olabilir ama bu başlı başına ölçme hatası oluşturmaz.
  • B) Ölçme yapılan ortam
    • Ortam (sınıf çok gürültülü, çok soğuk/sıcak, ışık yetersiz vs.) aslında bazı kitaplarda “örtük” olarak ölçme hatasını etkileyen faktörler arasında sayılır;
    • Ancak klasik sınav sorularında ölçme hatasının ana kaynağı olarak sayılmaz, daha çok “koşul/fiziksel ortam” olarak ele alınır.

Bu tarz ÖVD (Ölçme ve Değerlendirme) sorularında genellikle “ölçmeyi yapan, ölçülen, ölçme aracı” üçlüsünün dışında kalan yanıt doğru kabul edilir. Burada o mantığa göre “ortam” ölçme hatasının temel kaynağı olarak sayılmıyor ve doğru cevap B oluyor.

A şıkkı da kafa karıştırmak için verilmiş ama “kadın-erkek sayısı” zaten klasik şıklar arasında bile kullanılmıyor; öğretmenler genelde ortam üzerinden distraktör (çeldirici) üretir.

3. Diğer şıklar niye yanlış?

  • A) Ölçülen kadın-erkek sayısı
    • Ölçme hatası kaynağı değildir ama sınav tipi sorularda genelde bu kadar “spesifik/dar” seçenek olmaz;
    • Çoğu kaynakta “örnekleme hatası” veya “grup özellikleri” başlığı altında tartışılır, doğrudan “ölçme hatası kaynağı” diye geçmez.
  • C) Ölçmeyi yapan kişi
    • Puanlamada yanlılık, not takdiri, dikkatsizlik → ölçme hatası kaynağıdır.
  • D) Ölçülen kişi
    • Kaygı, heyecan, motivasyon düşüklüğü, dikkatsizlik → ölçme hatası kaynağıdır.
  • E) Ölçme aracı
    • Geçerlik, güvenirlik sorunları, bozuk baskı, yanlış kalibrasyon → ölçme hatası kaynağıdır.

Bu yüzden mantıksal ve klasik öğretim programına göre işaretlenmesi gereken şık B’dir.

TERİMLER:

Geçerlik: Bir ölçme aracının, ölçmek istediği özelliği ne kadar doğru ölçtüğünü gösteren nitelik.
Güvenirlik: Aynı bireye, benzer koşullarda tekrar uygulandığında benzer sonuçlar verme derecesi; ölçümün tutarlılığı.
Ölçme aracı: Sınav, test, anket, cetvel, terazi gibi ölçüm yapmak için kullanılan her türlü araç.
Ölçme hatası: Gerçek değerden sapmaya neden olan, ölçüm sırasında ortaya çıkan istenmeyen fark.