- İlk Türk devletlerinde görülen aşağıdaki uygulamalardan hangisi, “ülüş ilkesi” doğrultusunda ortaya çıktığı söylenemez?
A) Ülkenin doğu-batı şeklinde ikiye ayrılması
B) Hükümdarın devlet mevkilerini oğulları ve kardeşleri arasında paylaştırması
C) Töre kurallarının herkese eşit olarak uygulanması
D) İdari yapılanmada sağ ve sol kavramlarının görülmesi
E) Askerî birliklerin başına hanedan üyeleri arasından seçilen kişilerin getirilmesi
- Kâbe’nin ziyaret edildiği Haram Aylar’da kabileler arasındaki savaşlara ara verilmesi gerekirken bazı kabileler bu kurala uymazdı.
Doğru cevap: C şıkkı
Önce soruyu netleştireyim:
26. İlk Türk devletlerinde görülen aşağıdaki uygulamalardan hangisi, “ülüş ilkesi” doğrultusunda ortaya çıktığı söylenemez?
Şıklar (resme göre):
A) Ülkenin doğu‑batı şeklinde ikiye ayrılması
B) Hükümdarın devlet mevkiilerini oğulları ve kardeşleri arasında paylaştırması
C) Töre kurallarının herkese eşit olarak uygulanması
D) İdari yapılanmada sağ ve sol kavramlarının görülmesi
E) Askerî birliklerin başına hanedan üyeleri arasından seçilen kişilerin getirilmesi
Neden C?
Ülüş ilkesi, kısaca:
Devletin yönetiminin ve bazı idari/askerî görevlerin hanedan üyeleri (oğullar, kardeşler) arasında paylaştırılması anlayışıdır. Yani daha çok:
- Ülkenin doğu‑batı gibi bölümlere ayrılması (A)
- Mevki ve yetkilerin oğullar ve kardeşler arasında paylaşılması (B)
- Sağ‑sol gibi idari yapılanmaların hanedan bireyleri arasında bölüştürülmesi (D)
- Ordu komutanlıklarının yine hanedan üyelerine verilmesi (E)
gibi durumlarla bağlantılıdır.
C şıkkındaki “törenin herkese eşit uygulanması” ise, adalet / hukuk (töre) ile ilgilidir, ülüş ilkesiyle yani devlet yönetiminin hanedan arasında pay edilmesiyle doğrudan bağlantılı değildir. Bu yüzden:
- C, ülüş ilkesiyle açıklanamaz → doğru cevap C.
İstersen “ülüş ilkesi”ni daha detaylı, şema çizerek de açıklayabilirim.
