Dadaloğlu, göçebe Avşarlar arasında yetişmiş ve onların sözcüsü olmuş bir âşıktır. Şiirlerinde yiğitlik ve kahramanlık temasını işlemiştir. Toroslarda ve Çukurova’da yaşayan aşiretlerin hayatını, Osmanlı Devleti ile yaptıkları mücadeleleri, yenilgileri, iskâna mecbur edilişlerini ve bunun acılarını dile getirmiştir. Sade ve samimi bir halk Türkçesi vardır.
Bu metne göre aşağıdaki dörtlüklerden hangisi Dadaloğlu’na ait olamaz?
A)
Sana derim Hasan Kalesi sana
Alt yanında doğuş oldu, yön oldu
Yiğit olan yiğit çıktı meydana
Koç yiğitler Arap ata bin oldu.
B)
Nice sultanları tahttan indirdi
Nicesinin gül benzini soldurdu
Nicelerin gelmez yola gönderdi
Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm
Kalan Süre 00:38:04/01:25:00
11/20
Genel açıklama:
Görsel, 8. sınıf LGS sözel deneme sınavından bir Türkçe sorusunu içeriyor. Dadaloğlu’nun yaşamı ve şiirlerinin temaları özetleniyor ve verilen dörtlüklerden hangisinin ona ait olmadığı soruluyor; iki seçenek (A ve B) yer alıyor.
Metne göre Dadaloğlu’nun şiirlerinde yurt sevgisi, yiğitlik, kahramanlık ve Avşarların göçebe hayatı, mücadeleleri ön plandadır. Sade, samimi ve halk diliyle yazılır.
A seçeneği: Yiğitlik, kahramanlık, destansı bir hava ve halk diliyle yazılmış; Dadaloğlu’nun tarzını yansıtır.
B seçeneği: Soyut kavramlar (“bir ayrılık, bir yoksulluk…”), sultan, tahttan inmek gibi daha divan şiiri özellikleri taşıyan bir dil kullanılmıştır. Bu tarz Dadaloğlu’na ait olamaz, çünkü onun şiirlerinde Osmanlı padişahları ve soyut kavramlar yerine doğrudan halkın dili ve yaşamı anlatılır.
TERİMLER:
Dadaloğlu: 19. yüzyılda yaşamış, Avşar aşiretlerinin sözcülüğünü yapmış ve göçebe hayatı, özgürlük temalarını işlemiş bir Türk halk ozanıdır. Dörtlük: Dört dizeden oluşan şiir parçası. Divan şiiri: Osmanlı döneminde saray ve aydın kesim tarafından kullanılan, Arapça ve Farsça etkili sanatlı dilde yazılmış şiir geleneği.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı 8. Sınıf Türkçe ders kitapları, 2023. Cevap kontrol tarihi: Haziran 2024.
