piaget bebeklerin gidişatını dünyayı anlamlandırmalarını sağlayacak bazı şemalara sahip olarak dünyaya geldikleri sürüyor. ona göre eğer bebekler bu şemalardan yoksun olsalardı bu karmaşık dünyayı kavrayabilmeleri mümkün oluyor. ancak bu şemaların içinde yaşadığı değişime bağlı olarak çoğaldığı da yadsınamaz. bu açıklama aşağıdaki kalkınma politikalarından hangisini destekliyor.
A- gelişim ortamı ve kalıtımın etkisi ile gerçekleşir.
B- gelişimdir.
C- gelişim nöbetleşedir.
D- gelişim bir bütündür.
E- gelişimde kritik dönemler vardır.
Doğru cevap: A – Gelişim ortam ve kalıtımın etkisi ile gerçekleşir.
Neden A şıkkı?
Piaget’e göre:
- Bebekler dünyaya gelirken, dünyayı anlamlandırmalarını sağlayacak bazı temel şemalarla (doğuştan getirilen yapı / kalıtım) gelirler.
- Ancak bu şemalar, çevreyle etkileşim, deneyim ve yaşanan değişime bağlı olarak zamanla artar, çeşitlenir ve dönüşür (ortam / çevre etkisi).
Soru kökündeki vurgu şu:
- “…bebeklerin gidişatını dünyayı anlamlandırmalarını sağlayacak bazı şemalara sahip olarak dünyaya geldikleri…” → kalıtım (doğuştan gelen yapı)
- “…ancak bu şemaların içinde yaşadığı değişime bağlı olarak çoğaldığı da yadsınamaz.” → ortam / çevre etkisi
Bu, gelişimin hem kalıtımın hem de çevrenin ortak etkisiyle gerçekleştiğini anlatır. Bu yüzden A şıkkı desteklenmiş olur.
Diğer şıklar neden değil?
-
B – Gelişim içseldir.
Sadece içsel (içten gelen) sürece vurgu yapar; soruda hem doğuştan getirilen yapılar hem de çevre etkisi var.
-
C – Gelişim nöbetleşedir.
Gelişimin bazı alanlarda sırayla, dönem dönem öne çıkmasıyla ilgili bir ilke; metinde böyle bir vurgu yok.
-
D – Gelişim bir bütündür.
Gelişim alanlarının (fiziksel, bilişsel, duygusal, sosyal vb.) birbiriyle ilişkili olduğunu söyler; paragraf spesifik olarak kalıtım + çevre ilişkisine odaklanıyor.
-
E – Gelişimde kritik dönemler vardır.
Belirli dönemlerde bazı kazanımların daha kolay/olmazsa olmaz olduğu fikri; paragrafta kritik dönem ifadesi ya da ima edilen bir zaman dilimi yok.
İstersen Piaget’in bu “şema” kavramını ve gelişim ilkeleriyle ilişkisini de daha ayrıntılı anlatabilirim.