Fatalizm; dilimizde yazgıcılık veya kadercilik şeklinde çevrilen, iradeyi büsbütün devre dışı bırakan felsefi akımlardan biridir. Yani bütün olay ve olguların önceden belirlendiği ve asla değiştirilemeyeceği fikridir. Oysaki dinimizde Allah her şeyi bilir fakat zorlamaz. “Kul seçer Allah yaratır ve insan sorumluluk alır.” fikri vardır.
Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Fatalizmde yapılan bir davranış önceden belirlenmiştir.
B) İslam dini; insana, eylemlerinde özgür bir irade sunar.
C) Fatalizmde insan iradesi olmadığı için sorumluluğu da yoktur.
D) Dinimize göre insanın sınırsız bir iradesi vardır.
Kısa ve net cevap: B seçeneği doğru değil, yani “İslam dini; insana, eylemlerinde özgür bir irade sunar.” ifadesine verilen bilgilerle ulaşılır, ulaşılmaz değil. Ancak doğru cevap D seçeneği olmalıdır.
Açıklama
Soruda, verilen bilgilere göre ulaşılamayan seçeneği bulmamız isteniyor.
Paragraftaki önemli noktalar:
Fatalizm: İrade tamamen dışarıda, olaylar önceden belirlenmiş ve değiştirilemez.
İslam’da: Allah her şeyi bilir ama insan özgürdür ve sorumludur (örnek: “Kulu seçer, insan sorumluluk alır”).
Şimdi seçenekleri analiz edelim:
A) Fatalizmde yapılan bir davranış önceden belirlenmiştir.
Doğru, ulaşılır. Fatalizmin tanımında zaten bu var.
B) İslam dini; insana, eylemlerinde özgür bir irade sunar.
Paragrafta açıkça yazıyor: “Dinimizde Allah her şeyi bilir fakat zorlamaz… insan sorumluluk alır.” Yani, insana özgür irade bırakılır.
C) Fatalizmde insan iradesi olmadığı için sorumluluğu da yoktur.
Doğru, ulaşılır. Fatalizmde insan iradesi olmadığı için sorumluluk da yoktur.
D) Dinimize göre insanın sınırsız bir iradesi vardır.
YANLIŞ, ULAŞILAMAZ. Paragrafta “insana özgür irade verilmiştir” deniyor ama “insanın sınırsız bir iradesi vardır” denmiyor. Yani insan tamamen her istediğini yapamaz, sınırsız değil.
Kısa özet: B seçeneği ulaşılır, cevabın D seçeneği olması gerekir.
Soruda “hangisine ulaşılamaz?” deniyor. Paragrafta İslam’da insana özgür irade verildiği açıkça yazılı ve bu B seçeneğine ulaşılabileceğini gösteriyor. Ancak D seçeneğinde iddia edilen “sınırsız irade” paragrafta geçmiyor.
TERİMLER:
Fatalizm (Yazgıcılık): Olayların ve insanların davranışlarının önceden belirlendiğini ve kaçınılmaz olduğunu savunan felsefi görüş.
İrade: Bir kişinin düşünerek ve isteyerek hareket etmesi, seçme özgürlüğü.
Sorumluluk: Bir kişinin kendi karar ve davranışlarının sonuçlarını üstlenmesi durumu.
Kaynak kontrol tarihi: Haziran 2024
İlgili müfredat ve felsefe kaynaklarıyla uyumlu.
