II II III
282 + 286 = 28
- HNO3 : Kuvvetli asit
HF : Zayıf asit
NaOH : Kuvvetli baz
NH3 : Zayıf baz
Yukarıda formülleri verilen asit ve bazların kuvvetli ya da zayıf olma durumlarına göre bazı özellikleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. (Tabloda “
” işareti, maddenin ilgili özelliğe sahip olduğunu belirtir.)
Özellik | HNO3(suda) | HF(suda) | NaOH(suda) | NH3(suda)
- Bakır (Cu) metali ile reaksiyon verir. | | | - | -
- HCl sulu çözeltisi ile reaksiyon verir. | - | - | |
- Çinko (Zn) metali ile reaksiyon verir. | | | - |
Tabloda hangi özelliklerle ilgili işaretlemelerde hata yapılmıştır?
A) Yalnız 1
B) Yalnız 2
C) Yalnız 3
D) 1 ve 3
E) 2 ve 3
Genel açıklama: Görsel, asit ve bazların (HNO3, HF, NaOH, NH3) kuvvetli/zayıf oluşlarına göre metallerle ve HCl çözeltisiyle verdikleri tepkimeleri içeren bir çoktan seçmeli kimya sorusunu ve buna ait işaretleme tablosunu göstermektedir.
Doğru cevap: C) Yalnız 3
Soruyu baştan, metni de okuyarak çözeyim.
Verilenler
- HNO_3 : Kuvvetli asit
- HF : Zayıf asit
- NaOH : Kuvvetli baz
- NH_3 : Zayıf baz
Tabloda üç özellik için şu işaretlemeler yapılmış (✓ konulan yerler):
-
Bakır (Cu) metali ile reaksiyon verir.
- HNO_3 → ✓
- HF → (boş)
- NaOH → (boş)
- NH_3 → (boş)
-
HCl sulu çözeltisi ile reaksiyon verir.
- HNO_3 → (boş)
- HF → (boş)
- NaOH → ✓
- NH_3 → ✓
-
Çinko (Zn) metali ile reaksiyon verir.
- HNO_3 → ✓
- HF → ✓
- NaOH → (boş)
- NH_3 → (boş)
Tabloda hangi özellik(ler) için işaretleme hatalı diye soruyor.
1. Özellik: “Bakır (Cu) metali ile reaksiyon verir.”
- Kuvvetli ya da zayıf olsun, asitler çoğu metal ile reaksiyon verir.
- Ancak Cu, çoğu “hidrojenli” asitle tepkime vermez; daha çok oksitleyici asitlerle (örneğin HNO_3 ) reaksiyon verir.
- HNO_3 kuvvetli ve oksitleyici bir asit olduğu için Cu ile reaksiyon verir → Tablodaki ✓ doğru.
- HF, NaOH, NH_3 için işaret konmamış; bunların Cu ile normal şartlarda tepkimesi beklenmez → doğru.
➜ 1. özellikte hata yok.
2. Özellik: “HCl sulu çözeltisi ile reaksiyon verir.”
Burada aslında sorulan şu:
HNO_3, HF, NaOH, NH_3 maddeleri, HCl çözeltisiyle karıştırıldığında aralarında kimyasal reaksiyon olur mu?
- Asit + asit ( HNO_3 ile HCl, HF ile HCl ):
Genelde aralarında nötrleşme gibi bir asit–baz tepkimesi olmaz. Sadece aynı ortamda iki asit gibi davranırlar. Dolayısıyla HNO_3 ve HF için boş bırakılması doğru.
- Baz + asit (nötrleşme):
- NaOH (kuvvetli baz) + HCl (kuvvetli asit) → nötrleşme tepkimesi verir, tuz ve su oluşur. ✓ doğru
- NH_3 (zayıf baz, suda NH_4^+ / OH^- oluşturur) + HCl → tepkime verir, amonyum klorür oluşur. ✓ doğru
➜ 2. özellikte de hata yok.
3. Özellik: “Çinko (Zn) metali ile reaksiyon verir.”
Burada tablo şöyle diyor:
- HNO_3 → ✓
- HF → ✓
- NaOH → boş
- NH_3 → boş
Şimdi tek tek bakalım:
-
Asitler ve Zn:
- Çinko, asitlerle rahatça tepkimeye giren aktif bir metaldir.
- HNO_3 ile tepkime verir → ✓ doğru.
- HF da bir asittir, Zn gibi aktif metallerle tepkime verir → Zn ile reaksiyon vermesi beklenir, ✓ doğru.
-
Bazlar ve Zn:
- Çinko aynı zamanda amfoter metaldir; kuvvetli bazlarla da tepkime verebilir.
- NaOH (kuvvetli baz) ile Zn tepkime verir ve çözünür (örneğin Na_2[Zn(OH)_4] gibi kompleksler oluşur).
- Tabloda NaOH için boş bırakılması hata.
- NH_3 zayıf baz; Zn’nin bununla belirgin bir metal + baz tepkimesi yok, boş bırakılması makul.
Dolayısıyla 3. özellik satırında:
- NaOH için de ✓ olması gerekirdi ama yok → hata burada.
➜ Yanlış işaretleme yalnızca 3. özelliktedir.
Cevap: C) Yalnız 3
TERİMLER:
- Amfoter metal: Hem asitlerle hem de bazlarla tepkime verebilen metal türü (örneğin Zn, Al).
- Kuvvetli asit/baz: Suda neredeyse tamamen iyonlarına ayrılan (tam iyonlaşan) asit veya baz.
- Zayıf asit/baz: Suda yalnızca kısmen iyonlaşan, tamamı ayrışmayan asit veya baz.
