Bazı periyodik özelliklerin 1 ve 2 numaralı ok yönündeki genel değişimleri aşağıda verilmiştir.
Hangi seçenekte verilen değişimlerden en az bir tanesi hatalıdır?
Periyodik Özellik 1. ok yönü 2. ok yönü
A) Oksit bileşiklerin
asidik özelliği Artar Azalır
B) İyonlaşma enerjisi Artar Azalır
C) Elektron ilgisi Artar Azalır
D) Atom hacmi Azalır Artar
E) Metalik aktiflik Azalır Azalır
akika Yayınları
Bu görüntü, periyodik tablo üzerinde iki yönde (sağa ve aşağı) periyodik özelliklerin nasıl değiştiğini sorgulayan, çoktan seçmeli bir kimya sorusudur.
Doğru cevap: C seçeneği
Şimdi resmi okuyup tek tek çözelim.
1. Soruyu anlama
Şekilde periyodik tabloda iki yön gösterilmiş:
- 1. ok yönü: Soldan sağa (→)
- 2. ok yönü: Yukarıdan aşağıya (↓)
Tablonun altında da bazı periyodik özelliklerin, bu iki yöndeki genel değişimi verilmiş.
Soru:
“Hangi seçenekte verilen değişimlerden en az bir tanesi hatalıdır?”
Yani bir şıkta 1. ok veya 2. ok yönündeki yorumdan biri bile yanlışsa, o şık yanlıştır ve sorunun doğru cevabı olur.
2. Periyodik tablodaki temel eğilimler
Bunları kullanarak şıkları tek tek inceleyelim.
3. Şıkların analizi
A) Oksit bileşiklerin asidik özelliği
-
- ok yönü (→): Artar → Doğru
-
- ok yönü (↓): Azalır → Doğru
→ A şıkkında hata yok.
B) İyonlaşma enerjisi
-
- ok yönü (→): Artar → Doğru
-
- ok yönü (↓): Azalır → Doğru
→ B şıkkında da hata yok.
C) Elektron ilgisi
Şıkta:
-
- ok yönü (→): Azalır denmiş
-
- ok yönü (↓): Azalır denmiş
Doğrusu:
-
- ok yönü (→): Artar olmalı
-
- ok yönü (↓): Genelde azalır
Yani:
-
- ok yönü kesin yanlış
-
- ok yönü doğruya yakın / kabul edilebilir
Bu şıkta en az bir tane hata var, dolayısıyla soru köküne uyan şık C’dir.
D) Atom hacmi
-
- ok yönü (→): Azalır → Doğru
-
- ok yönü (↓): Artar → Doğru
→ D şıkkı doğru.
E) Metalik aktiflik
-
- ok yönü (→): Azalır → Doğru
-
- ok yönü (↓): Artar → Doğru
→ E şıkkı da doğru.
Sonuç
En az bir yönü hatalı olan tek seçenek:
C şıkkı (Elektron ilgisi)
TERİMLER:
Atom hacmi (atom yarıçapı): Bir atomun büyüklüğünü ifade eder; çekirdekten en dıştaki elektrona kadar olan uzaklık.
Elektron ilgisi: Nötr bir atoma elektron eklendiğinde açığa çıkan ya da soğurulan enerji; atomun elektronu “ne kadar sevdiğini” gösterir.
İyonlaşma enerjisi: Gaz haldeki nötr bir atomdan bir elektron koparmak için gereken enerji.
Metalik aktiflik (metalik karakter): Bir elementin metal gibi davranma, yani elektron verme eğilimi.
Oksit bileşiklerin asidik özelliği: Bir elementin oksijenle oluşturduğu bileşiğin suyla tepkimesinde asit özelliği gösterme derecesi. Genelde ametallerin oksitleri asidik, metallerin oksitleri baziktir.