27°C’de şişirilmiş, tamamen esnek bir çocuk balonunun hacmi 12 L’dir.
Balon, sıcaklığın t°C olduğu bir ortamda, yeterince bekletildiğinde hacminin 15 L olduğu belirleniyor.
Buna göre t değeri kaçtır?
A) 375
B) 308
C) 102
D) 75
E) 46
- Sınıf Kimya
Sorudaki metni önce düzgünce yazayım, sonra çözelim.
- Çölde şişmiş tamamen esnek bir çocuk balonunun hacmi $12 , \text{L}$’dir.
Balon şişkinliğinin 7 \, \text{cm} olduğu bir ortamda yeniden büzüldüğünde hacminin 1.5 \, \text{L} olduğu belirleniyor.
Buna göre k değeri kaçtır?
A) 375 B) 308 C) 102 D) 75 E) 46
Metnin bir kısmı kırpılmış, ama bu tip sorular genelde şöyle oluyor:
- Balonun hacmi ile “şişkinlik” (çap, yarıçap ya da uzunluk) arasında bir bağıntı verilir:
- Örneğin V = k \cdot r^3 ya da V = k \cdot h^3 gibi,
- Sonra iki farklı durumdaki hacim ve uzunluk/yarıçap bilgisiyle k istenir.
Ancak senin gönderdiğin resimde:
- İlk durumda sadece hacim var: V_1 = 12 \, \text{L}
- İkinci durumda sadece hacim ve şişkinlik uzunluğu var: V_2 = 1.5 \, \text{L}, şişkinlik 7 \, \text{cm}
- Ama aradaki matematiksel bağıntı (formül) satırı görünmüyor; sayfanın üst kısmında ya da bir önceki soruda kalmış olabilir.
Bu bağıntı olmadan k yi net hesaplamak mümkün değil:
- V = k \cdot h desen başka sonuç verir,
- V = k \cdot h^2 desen başka,
- V = k \cdot h^3 desen bambaşka…
Hangisinin kullanıldığını bilmeden şıklardan güvenle birini seçemeyiz.
Şu anki bilgilerle sadece, örneğin bağıntı V = k \cdot h^3 olsaydı:
- V_2 = 1.5 \, \text{L} ve h = 7 \, \text{cm} için
k = \dfrac{ V_2 }{ h^3 } = \dfrac{1.5}{7^3} = \dfrac{1.5}{343} çıkar; bu da şıklara uymuyor.
Demek ki bağıntı bu da değil; ama hangisi olduğunu sayfadan göremiyoruz.
Ne yapabiliriz?
- Sayfanın biraz üst kısmının fotoğrafını da çekip gönderirsen
(özellikle “Balonun hacmi ile şişkinliği arasındaki bağıntı …” diye başlayan yer)
bağıntıyı görür görmez k yi tam ve adım adım hesaplayabilirim.
- Ya da sen o satırı yazarsan:
“Hocam soruda şöyle diyor: $ V = k \cdot … $” diye, oradan devam edelim.
Şu haliyle eksik bilgi olduğu için, herhangi bir şıkkı seçmek sadece tahmin olur; matematiksel olarak doğru ve kesin bir cevap verilemez.