Buna göre t değeri kaçtır?

27°C’de şişirilmiş, tamamen esnek bir çocuk balonunun hacmi 12 L’dir.
Balon, sıcaklığın t°C olduğu bir ortamda, yeterince bekletildiğinde hacminin 15 L olduğu belirleniyor.
Buna göre t değeri kaçtır?

A) 375
B) 308
C) 102
D) 75
E) 46

  1. Sınıf Kimya

Sorudaki metni önce düzgünce yazayım, sonra çözelim.

  1. Çölde şişmiş tamamen esnek bir çocuk balonunun hacmi $12 , \text{L}$’dir.
    Balon şişkinliğinin 7 \, \text{cm} olduğu bir ortamda yeniden büzüldüğünde hacminin 1.5 \, \text{L} olduğu belirleniyor.
    Buna göre k değeri kaçtır?
    A) 375 B) 308 C) 102 D) 75 E) 46

Metnin bir kısmı kırpılmış, ama bu tip sorular genelde şöyle oluyor:

  • Balonun hacmi ile “şişkinlik” (çap, yarıçap ya da uzunluk) arasında bir bağıntı verilir:
    • Örneğin V = k \cdot r^3 ya da V = k \cdot h^3 gibi,
  • Sonra iki farklı durumdaki hacim ve uzunluk/yarıçap bilgisiyle k istenir.

Ancak senin gönderdiğin resimde:

  • İlk durumda sadece hacim var: V_1 = 12 \, \text{L}
  • İkinci durumda sadece hacim ve şişkinlik uzunluğu var: V_2 = 1.5 \, \text{L}, şişkinlik 7 \, \text{cm}
  • Ama aradaki matematiksel bağıntı (formül) satırı görünmüyor; sayfanın üst kısmında ya da bir önceki soruda kalmış olabilir.

Bu bağıntı olmadan k yi net hesaplamak mümkün değil:

  • V = k \cdot h desen başka sonuç verir,
  • V = k \cdot h^2 desen başka,
  • V = k \cdot h^3 desen bambaşka…
    Hangisinin kullanıldığını bilmeden şıklardan güvenle birini seçemeyiz.

Şu anki bilgilerle sadece, örneğin bağıntı V = k \cdot h^3 olsaydı:

  • V_2 = 1.5 \, \text{L} ve h = 7 \, \text{cm} için
    k = \dfrac{ V_2 }{ h^3 } = \dfrac{1.5}{7^3} = \dfrac{1.5}{343} çıkar; bu da şıklara uymuyor.
    Demek ki bağıntı bu da değil; ama hangisi olduğunu sayfadan göremiyoruz.

Ne yapabiliriz?

  • Sayfanın biraz üst kısmının fotoğrafını da çekip gönderirsen
    (özellikle “Balonun hacmi ile şişkinliği arasındaki bağıntı …” diye başlayan yer)
    bağıntıyı görür görmez k yi tam ve adım adım hesaplayabilirim.
  • Ya da sen o satırı yazarsan:
    “Hocam soruda şöyle diyor: $ V = k \cdot … $” diye, oradan devam edelim.

Şu haliyle eksik bilgi olduğu için, herhangi bir şıkkı seçmek sadece tahmin olur; matematiksel olarak doğru ve kesin bir cevap verilemez.