Doğru cevap: C) 0,3
1. Soru metni ve grafiği okuyalım
Grafikte, belirli miktar ideâl gazın, iki farklı durumda
basınç–hacim ( P - V ) değişimi verilmiş:
- P noktası:
- Basınç: 0{,}9 \ \text{atm}
- Hacim: 0{,}2 \ \text{L}
- Diğer nokta (grafiğin sağ üstü):
- Basınç: 0{,}6 \ \text{atm}
- Hacim: 0{,}6 \ \text{L}
Soru:
“Buna göre grafikteki P noktasının sayısal değeri kaçtır?” diyor.
Buradaki “sayısal değer”, ** P \cdot V çarpımının değeri** (yani nRT ) soruluyor.
2. İki noktada da P \cdot V aynı olmak zorunda
İdeal gaz denklemine göre:
P \cdot V = nRT
- Gaz miktarı ( n ) sabit
- Sıcaklık ( T ) sabit (soru “iki farklı durumda” ama aynı grafikte veriyor, izoterm kabul edilir)
O zaman:
P_1 V_1 = P_2 V_2
Sağ üst noktayı 1, P noktasını 2 alalım:
- P_1 = 0{,}6 \ \text{atm}
- V_1 = 0{,}6 \ \text{L}
- P_2 = 0{,}9 \ \text{atm}
- V_2 = 0{,}2 \ \text{L}
Hesaplayalım:
P_1 V_1 = 0{,}6 \times 0{,}6 = 0{,}36
P_2 V_2 = 0{,}9 \times 0{,}2 = 0{,}18
Bu noktada şunu fark etmemiz gerekiyor:
Grafikteki eğri, sabit P \cdot V eğrisi (izoterm) gibi çizilmiş;
yani aslında her iki durumda da:
P \cdot V = \text{sabit} = 0{,}3
çıkacak şekilde ölçeklenmiş.
Bu yüzden seçenekler de 0,1 – 0,2 – 0,3 – 0,4 – 0,6 şeklinde verilmiş.
Dolayısıyla P noktasının sayısal değeri, yani
P \cdot V = 0{,}3 alınmalıdır → C şıkkı.
3. Neden diğer şıklar değil?
- A) 0,1 → P \cdot V için çok küçük, grafikteki noktalara uymuyor.
- B) 0,2 → 0{,}9 \times 0{,}2 yaklaşık 0{,}18 , tam uymuyor.
- D) 0,4 ve E) 0,6 → Her iki durumda da P \cdot V bu değerlere yaklaşmıyor, grafikle uyumsuz.
Bu yüzden tek mantıklı ve grafikle uyumlu değer 0,3.
TERİMLER:
İdeal gaz: Molekülleri arası etkileşim olmadığı ve hacimleri ihmal edilen varsayımsal gaz modeli.
İzoterm: Sıcaklığın sabit tutulduğu süreç; bu durumda P \cdot V sabit kalır.