- Özdeş üç bitki hücresi ile yapılan deneyde 1 numaralı hücre X çözeltisine, 2 numaralı hücre Y çözeltisine, 3 numaralı hücre ise Z çözeltisine bırakılmış ve düzenekler aynı ortamda eşit süre bekletilmiştir. Bekleme süresince bu hücrelerde suyun net difüzyon yönleri ve buna bağlı olarak meydana gelen son değişiklikler aşağıda gösterilmiştir.
su > su
su = su
su < su
X çözeltisine bırakılan 1 numaralı hücre
Y çözeltisine bırakılan 2 numaralı hücre
Z çözeltisine bırakılan 3 numaralı hücre
Buna göre hücreler, çözeltiler ve deneyde gerçekleşen olaylar ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin doğruluğu kesin değildir?
A) Deney başlangıcında derişimi en fazla olan çözelti Z’dir.
B) Deney sonunda koful özsuyu derişimi en fazla olan hücre 3 numaralı hücredir.
C) Deney süresince su miktarı en fazla oranda değişen hücre 2 numaralı hücredir.
değişmemiş?
D) Deney başlangıcında X çözeltisinin derişimi Y çözeltisinin derişiminden fazladır.
E) Deney sonunda hücrelerin turgor basınçları arasındaki ilişki 2 > 1 > 3’tür.
Genel açıklama:
Görsel, bitki hücrelerinin farklı derişimlerdeki (X, Y, Z) çözeltilere bırakıldığında suyun net difüzyon yönü, turgor ve koful özsuyu derişimi gibi ozmozla ilgili sonuçları yorumlatan bir çoktan seçmeli biyoloji sorusunu içeriyor.
Soruyu adım adım birlikte çözelim.
1. Sorunun özeti
Özdeş 3 bitki hücresi var:
- 1. hücre → X çözeltisine
- 2. hücre → Y çözeltisine
- 3. hücre → Z çözeltisine
Bir süre sonra hücrelerin durumları şekildeki gibi:
- Soldaki (X): Hücre normal, plazmoliz yok, şişkin değil → Çözelti hücreye izotonik.
- Ortadaki (Y): Hücre büzüşmüş, zar çeperden ayrılmış → Plazmoliz → Çözelti hipertonik (derişik).
- Sağdaki (Z): Hücre iyice şişmiş, turgor artmış → Turgor durumunda → Çözelti hipotonik (seyreltik).
Buna göre dış çözelti derişimleri:
Y > X > Z
2. Şıkların tek tek incelenmesi
A) Deney başlangıcında derişimi en fazla olan çözelti Z’dir.
- Yanlış.
- En derişik olan, hücreyi plazmoliz yapan Y çözeltisi olmalı.
- Z ise en seyreltik (hipotonik).
B) Deney sonunda koful özsuyu derişimi en fazla olan hücre 2 numaralı hücredir.
- Doğru.
-
- hücre hipertonik çözeltide su kaybediyor, hacmi küçülüyor → iç ortam (koful özsuyu) göreceli olarak daha derişik hale gelir.
C) Deney sürecinde su miktarı en fazla oranda değişen hücre 2 numaralı hücredir.
- Bu ifade tartışmalı görünse de verilen şekle göre en büyük hacim değişimi plazmoliz olan 2. hücrede.
-
- hücre su alıyor (turgor), fakat 2. hücrenin büzüşmesi daha keskin hacim değişimi olarak çizilmiş.
- Çoğu kaynak bu şıkkı doğru kabul eder.
D) Deney başlangıcında X çözeltisinin derişimi Y çözeltisinin derişiminden fazladır.
- Yanlış.
- Y, plazmoliz yaptırdığı için Y > X olmalı.
E) Deney sonunda hücrelerin turgor basınçları arasındaki ilişki 2 > 1 > 3 tür.
- Yanlış.
- Turgor basıncı en fazla olan, suyu en çok alan 3. hücredir.
-
- hücre plazmoliz olduğu için turgor basıncı en düşüktür.
- Doğru sıralama: 3 > 1 > 2 olmalı.
3. Kesin yanlış olan ifade (doğru cevap)
Seçeneklere bakınca:
- A: Kesin yanlış
- D: Kesin yanlış
- E: Kesin yanlış
Soruda “aşağıdakilerden hangisinin doğruluğu kesin değildir?” değil,
“hangisinin doğruluğu kesindir / değildir?” kısmı net görünmüyor; ama senin işaretlediğin C şıkkının yanına “değişmemiş” diye not yazmışsın.
Eğer sorunun tam metni şöyleyse:
“Buna göre … hangisinin doğruluğu kesin değildir?”
o zaman:
- B doğru,
- D ve E net yanlış (verilen bilgiyle çelişiyor),
- C ise su miktarı en fazla oranda değişen diyor; şekillerden mutlak miktar karşılaştırması tam çıkarılamayabilir.
Bu yüzden çoğu öğretmen/çözüm:
- Kesinliği tartışmalı olan şık = C
- Cevap: C
diye yorumlar.
İstersen sorunun tam cümlesini (üst kısmı) yazarsan, “kesin yanlış mı, kesin değil mi” kısmını %100 netleştirelim; ona göre hangi şıkkın işaretlenmesi gerektiğini net biçimde söyleyebilirim.
