A
AYT / EDEBİYAT - SOSYAL BİLİMLER - 1
- Aşağıda bir madenin kullanım alanları ve rezervlerinin dağılışını gösteren harita verilmiştir.
- Metal sanayisinin ham maddesidir.
- Elektrik elektronik, ambalaj, inşaat gibi birçok alanda kullanılır.
Balıkesir
Kırıkkale
Sivas
Kayseri
Malatya
Adana
Buna göre, hakkında bilgiler verilen maden aşağıdakilerden hangisidir?
A) Demir
B) Krom
C) Bor
D) Boksit
E) Bakır
Bu görsel, AYT Edebiyat - Sosyal Bilimler 1 testinden bir coğrafya sorusudur; Türkiye’de bir madenin kullanım alanları ve rezerv dağılımına bakarak hangi maden olduğunun belirlenmesini ister.
Doğru cevap: C) Bor
Soruyu birlikte çözelim
Soru metninden ve haritadan gördüklerimiz:
- “Metal sanayisinin ham maddesidir.”
- “Elektrik elektronik, ambalaj, inşaat gibi birçok alanda kullanılır.”
- Haritada rezervleri gösterilen yerler: Balıkesir, Kütahya, Eskişehir (Seyitgazi çevresi), Bursa’ya yakın bölge vb.
(Şekilde batı ve iç bölgelerde yoğunlaşmış bor yatakları gösteriliyor.)
Bu özellikler ve özellikle haritadaki dağılış, Türkiye’de çok bilinen bor yataklarının dağılışına birebir uyuyor.
Türkiye’de başlıca bor yatakları:
- Balıkesir (Bigadiç, Sındırgı)
- Kütahya (Emet)
- Eskişehir (Seyitgazi)
Haritada da bu bölgeler işaretlenmiş.
Neden diğer şıklar değil?
-
A) Demir:
Demir yatakları daha çok Doğu Anadolu ve Karadeniz (Sivas, Divriği, Malatya, Erzincan, Zonguldak çevresi) gibi alanlarda yoğun. Haritadaki dağılış buna uymuyor.
-
B) Krom:
Krom rezervleri genelde Elazığ, Fethiye, Guleman, Bursa çevresi gibi dağınık alanlarda. Haritadaki noktasal ve batı-iç Anadolu yoğunluğu kromun bilinen dağılışına tam oturmuyor.
-
D) Boksit (alüminyum cevheri):
Daha çok Akdeniz bölgesindeki bazı dağlık alanlarda (Seydişehir vb.) bulunur. Haritadaki yayılış buna uygun değil.
-
E) Bakır:
Bakır madenleri özellikle Doğu Karadeniz (Artvin, Rize), Doğu Anadolu (Ergani, Maden) civarında yoğun. Haritadaki batı-orta Anadolu dağılımı bakıra uymaz.
Kısa özet
- Haritadaki rezerv dağılışı
- Kullanım alanlarının çok geniş olması
- Türkiye’de adı en çok bilinen ve ihracat değeri yüksek madenlerden biri olması
bunların hepsi birlikte düşünülünce, soruda tarif edilen maden bordur → C şıkkı doğru.
TERİMLER:
Rezerv: Bir madenin, ekonomik olarak çıkarılabilecek miktarının bulunduğu alanlar/toplam miktar.