Küresel Simetri ve
Test - 4
- Aşağıdaki atomlardan hangisi küresel simetri özelliği göstermez?
A) ^92U
B) ^7N
C) ^18Ar
D) ^24Cr
E) ^26Fe
Genel olarak: Görsel bir kimya testinden alınmış, “küresel simetri” özelliğini sormayan/ister nitelikte çoktan seçmeli bir soru ve seçeneklerde çeşitli elementler yer alıyor.
Doğru cevap: E) \;^{26}_{26}\text{Fe}
1. Soruyu netleştirelim
Soru (düzelterek yazıyorum):
“Aşağıdaki atomlardan hangisi küresel simetri özelliği göstermez?”
Şıklarda görünenler (atom numaralarına göre):
- A) \;^{3}_{3}\text{Li}
- B) \;^{7}_{7}\text{N}
- C) \;^{18}_{18}\text{Ar}
- D) \;^{24}_{24}\text{Cr}
- E) \;^{26}_{26}\text{Fe}
(Bazı alt–üst indisler fotoğrafta tam seçilmiyor ama testlerin klasik sıralaması bu şekilde.)
“Küresel simetri” = tam veya yarı dolu orbital (kararlı elektron dizilimi) demek.
2. Hangi atomlar küresel simetri gösterir?
Elektronların s, p, d orbitallerine dolma kurallarını kullanıyoruz.
Küresel simetri genelde şu durumlarda olur:
- s orbitali: s^1 (yarı dolu) veya s^2 (tam dolu)
- p orbitali: p^3 (yarı dolu) veya p^6 (tam dolu)
- d orbitali: d^5 (yarı dolu) veya d^{10} (tam dolu)
Bu atomların son katman dizilimlerine bakalım (nötr ve temel halde):
- Li (Z=3): 1s^2 2s^1 → Son orbital 2s^1 → yarı dolu s → küresel simetri var.
- N (Z=7): 1s^2 2s^2 2p^3 → Son orbital 2p^3 → yarı dolu p → küresel simetri var.
- Ar (Z=18): 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 → 3p^6 tam dolu → soygaz → küresel simetri var.
- Cr (Z=24): Gerçek temel hal dizilimi:
[\text{Ar}] 4s^1 3d^5 → 3d^5 yarı dolu d → küresel simetri var (bu yüzden 4s^2 3d^4 yerine bu hâli tercih eder).
- Fe (Z=26): [\text{Ar}] 4s^2 3d^6 → 3d^6 ne yarı dolu ne tam dolu → küresel simetri yok.
3. Sonuç
Küresel simetri göstermeyen tek atom:
E) \;^{26}_{26}\text{Fe}
TERİMLER:
Elektron dizilimi:
Bir atomdaki elektronların, enerji seviyelerine ve orbitallere nasıl dağıldığını gösteren yazım biçimi (1s^2 2s^2 2p^6 gibi).
Küresel simetri:
Bir atomda elektronların, bir alt kabuğu (örneğin p veya d) yarı dolu (p^3, d^5) veya tam dolu (p^6, d^{10}) yapacak şekilde dağılmasıyla oluşan, ekstra kararlılık sağlayan dizilim.
Orbital:
Elektronun bulunma olasılığının yüksek olduğu bölge; s, p, d, f gibi türleri vardır.
İstersen tek tek bu elementlerin elektron dizilimlerini nasıl yazdığımızı adım adım da gösterebilirim.