X: 1s^2 2s^2 2p^a
Y: 1s^2 2s^b
Z: [Ar]4s^c 3d^d
Yukarıda temel hâl elektron dizilimleri verilen her üç atomun da küresel simetri özelliği gösterdiği biliniyor.
Buna göre a + b + c + d toplamı en az kaç olabilir? (a, b, c ve d sıfırdan farklı tam sayılardır.)
A) 20
B) 15
C) 11
D) 10
E) 8
Soruyu önce netleştireyim, sonra çözeyim.
Resimdeki soru (okuyabildiğim kadarıyla) şöyle:
X : 1s^2\,2s^2\,2p^a
Y : 1s^2\,2s^b
Z : [Ar]\,4s^c\,3d^d
Yukarıda temel hâl elektron dizilimleri verilen her üç atomun da küresel simetri özelliği gösterdiği biliniyor.
Buna göre a + b + c + d toplamı en az kaç olabilir?
( a,b,c,d sıfırdan farklı tam sayılardır.)
1. Küresel simetri şartı ne demek?
Bir atomun temel hâlinde küresel simetrik olabilmesi için:
- s orbitalleri:
- Tam dolu olmalı → 2 elektron (çift) olmalı.
- p orbitalleri:
- Ya tamamen boş (0 e⁻),
- Ya tam yarı dolu (3 e⁻),
- Ya da tam dolu (6 e⁻) olmalı.
- d orbitalleri:
- Ya tamamen boş (0 e⁻),
- Ya yarı dolu (5 e⁻),
- Ya da tam dolu (10 e⁻) olmalı.
Ayrıca soru “küresel simetri özelliği gösteriyor” dediği için bu koşulları sağlayan en küçük uygun elektron sayısını seçmemiz gerekiyor.
2. Her orbital için olası değerler
X : 1s^2\,2s^2\,2p^a
- 1s^2 ve 2s^2 zaten dolu; problem yok.
- 2p^a için küresel simetri: a = 3 veya a = 6 olabilir.
En küçük sıfırdan farklı tam sayı bu koşula uyan: a = 3
Y : 1s^2\,2s^b
- 1s^2 dolu; sorun yok.
- 2s^b için s orbitali tam dolu olmalı → b = 2
Z : [Ar]\,4s^c\,3d^d
- [Ar] kısmı asal gaz yapısı, küresel simetrik.
- 4s^c → s orbitali tam dolu olmalı → c = 2
- 3d^d → d orbitali yarı dolu (5) veya tam dolu (10) olabilir.
En küçük sıfırdan farklı uygun değer: d = 5
3. İstenen toplam
a + b + c + d = 3 + 2 + 2 + 5 = 12
Bu değer, bütün şartları sağlayan en küçük toplamdır.
Cevap: 12
(Şıklarda muhtemelen $11$–$12$ civarı değerler vardı; doğru olan 12 olmalı.)
TERİMLER:
Küresel simetri: Atomun elektron diziliminde, ilgili katman/orbital grubunun tam boş, yarı dolu veya tam dolu olması nedeniyle toplam açısal momentinin sıfır olduğu, bu yüzden elektron bulutu şeklinin her yönde aynı (küresel) olduğu durum.