Önce sorudaki metni çıkarayım, sonra çözelim.
SORU METNİ (Özet)
^{26}\text{Fe} atomu ile ilgili,
I. Temel hâl elektron dizilimi [Ar]4s^2 3d^6 şeklindedir.
II. En yüksek enerjili orbitalinin baş kuantum sayısı (n) $4$’tür.
III. m_s = -\dfrac{1}{2} kuantum sayısına sahip elektron sayısı en fazla $11$’dir.
Yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
1. Fe atomunun temel hâl elektron dizilimi
Demir (Z = 26) için elektron dizilimi:
1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2 3d^6
Soygaz gösterimiyle:
[Ar] 4s^2 3d^6
Dolayısıyla:
2. En yüksek enerjili orbital ve n
Temel hâlde enerji sıralamasında:
4s orbitali, dolu olmasına rağmen, 3d orbitalinden daha düşük enerjiye sahiptir.
En yüksek enerjili orbital: 3d’dir.
- 3d orbitali için baş kuantum sayısı n = 3 tür.
- İfadede “en yüksek enerjili orbitalin $n$’i $4$’tür” denmiş.
Bu yüzden:
- II. ifade yanlış. (Doğrusu n = 3 olmalıydı.)
3. m_s = -\dfrac{1}{2} olan elektron sayısı (spin aşağı)
Toplam elektron sayısı: 26.
Temel hâlde Pauli ve Hund’a göre yerleştirirsek:
- Her orbitalde en fazla 2 elektron vardır: biri m_s = +\dfrac{1}{2}, diğeri m_s = -\dfrac{1}{2}.
- Tam dolu bir orbital çiftinde:
- 1 elektron yukarı spin (+\dfrac{1}{2})
- 1 elektron aşağı spin (-\dfrac{1}{2})
26 elektronun en fazla yarısı m_s = -\dfrac{1}{2} olabilir; o da:
\frac{26}{2} = 13
Yani m_s = -\dfrac{1}{2} olan en fazla 13 elektron olabilir.
İfadede “en fazla 11’dir” denmiş, bu nedenle:
SONUÇ
- I: Doğru
- II: Yanlış
- III: Yanlış
Doğru seçenek: A) Yalnız I
TERİMLER:
Baş kuantum sayısı (n): Elektronun bulunduğu kabuğu (enerji seviyesini) gösteren sayı. n = 1,2,3,4,\dots
Elektron dizilimi: Elektronların hangi kabuk ve orbitallere, hangi sırayla yerleştiğini gösteren ifade. Örn: 1s^2 2s^2 2p^6 \dots
Orbital: Elektronun bulunma olasılığının yüksek olduğu, belirli enerji ve şekle sahip uzay bölgesi (s, p, d, f orbitalleri gibi).
Spin kuantum sayısı (m_s): Elektronun kendi ekseni etrafındaki dönme yönünü gösterir. İki değeri olabilir: +\dfrac{1}{2} (yukarı spin) ve -\dfrac{1}{2} (aşağı spin).