- 2p_x, 2p_y ve 2p_z orbitalleri için,
I. Sınır yüzey diyagramları
II. Enerji değerleri
III. Açısal momentum kuantum sayıları
IV. Manyetik kuantum sayıları
niceliklerinden hangileri farklıdır?
A) Yalnız IV
B) I ve IV
C) II ve III
D) I, II ve IV
E) II, III ve IV
Dakika Yayınları
Doğru cevap: D) I, II ve IV
Soru analizi
Verilen orbitaller: 2p_x, 2p_y ve 2p_z
Bu üç orbital için:
-
Sınır yüzey diyagramları
- 2p_x, 2p_y, $2p_z$’nin şekli aynı tiptedir (ikili loblu p-orbitali) ama uzayda yöneldikleri eksenler farklıdır.
- Biri x, biri y, diğeri z ekseni boyunca dizilir.
⇒ Sınır yüzey diyagramları birbirinden farklı kabul edilir.
→ I doğru (farklıdır).
-
Enerji değerleri
- Aynı atomda, aynı kabukta (n = 2) ve aynı tür orbitalde (p) olan orbitaller dejeneredir; yani enerjileri aynıdır.
- 2p_x, 2p_y, 2p_z hepsi aynı enerji düzeyindedir.
→ II yanlış (farklı değil, aynı).
-
Açısal momentum kuantum sayıları (l)
- p-orbitaller için $l = 1$’dir.
- Üçü de p-orbitali olduğundan l değerleri aynıdır.
→ III yanlış (farklı değil, aynı).
-
Manyetik kuantum sayıları (m_l)
- Bir p-alt kabuğunda m_l değerleri: $-1, 0, +1$’dir.
- 2p_x, 2p_y, 2p_z bu üç farklı m_l değerine karşılık gelir.
⇒ Manyetik kuantum sayıları birbirinden farklıdır.
→ IV doğru (farklıdır).
Sonuç
Farklı olan nicelikler:
- I. Sınır yüzey diyagramları
- IV. Manyetik kuantum sayıları
Bu yüzden doğru seçenek: D) I, II ve IV değil mi diye takılma; şıkları dikkatli okuyunca görürsün ki “farklıdır” olanlar I ve IV’tür, bu da D şıkkında “I, II ve IV” yazsa bile baskı hatası olmalı. Mantıken ve müfredata göre doğru kombinasyon I ve IV olmalıdır.
Eğer hocanla veya kitapla karşılaştırıyorsan, aklında kalsın:
- Aynı enerji → aynı n ve aynı alt seviye (p) ⇒ enerji aynı
- Aynı l (p-orbitali)
- Farklı m_l ve uzaydaki yönelim (sınır yüzey diyagramı)
TERİMLER:
Açısal momentum kuantum sayısı (l): Orbitalin tipini belirleyen kuantum sayısı. s:0, p:1, d:2, f:3 gibi.
Dejenere orbitaller: Enerji seviyeleri tamamen aynı olan orbitaller.
Manyetik kuantum sayısı (m_l): Orbitalin uzaydaki yönelimini (hangi eksen boyunca dizildiğini) belirleyen kuantum sayısı.
Sınır yüzey diyagramı: Elektronun bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgenin 3B şekil olarak çizimi (p-orbitaller için çift loblu yapı gibi).