I II III
Sınır yüzey diyagramları yukarıda verilen orbitaller ile ilgili seçeneklerdeki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) I, p_y orbitalidir.
B) II ve III orbitallerinin açısal momentum kuantum sayıları aynıdır.
C) Aynı enerji düzeyinde bulunan II orbitalinin enerjisi, I orbitalininkinden fazladır.
D) III orbitali tam dolu olduğunda 10 elektron alır.
E) II orbitalinin bulunduğu bir enerji seviyesinde I ve III orbitalleri de bulunur.
Elektronların orbitallere dizilimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Elektronlar öncelikle en düşük enerjili orbitale
Doğru cevap: D şıkkı yanlıştır.
Resimde verilen sınır yüzey diyagramlarına göre:
- I numaralı orbital: 2 loblu, eksenlerden birine dizilmiş → p orbitali
- II ve III numaralı orbitaller: 4 loblu, eksenlere göre farklı yönlenmiş → d orbitalleri
Soru:
“Sınır yüzey diyagramları yukarıda verilen orbitaller ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?”
Şıkları tek tek inceleyelim:
A) “I, pᵧ orbitalleridir.”
- I numaralı orbital 2 loblu olduğu için p orbitali.
- Lobların yönü y ekseni boyunca olduğu için pᵧ olarak adlandırılır.
Doğru.
B) “II ve III orbitallerinin açısal momentum kuantum sayıları aynıdır.”
- II ve III her ikisi de d orbitalleri.
- d orbitallerinde açısal momentum kuantum sayısı $ l = 2 $’dir.
Aynı olduğu için doğru.
C) “Aynı enerji düzeyinde bulunan II orbitalinin enerjisi, I orbitalininkinden fazladır.”
- Aynı kabukta (örneğin 3. katman)
- p orbitallerinin açısal momentum kuantum sayısı l = 1 ,
- d orbitallerinin $ l = 2 $’dir.
- l arttıkça enerji seviyesi artar.
d > p enerji bakımından, bu ifade doğru.
D) “III orbitali tam dolu olduğunda 10 elektron alır.”
- Bir orbital en fazla 2 elektron alabilir.
- 10 elektron, bütün bir d alt kabuğunun (5 orbital × 2 elektron) alabileceği maksimum sayıdır.
- Burada III tek bir orbital olduğu için 10 elektron alamaz, en fazla 2 elektron alır.
Bu ifade yanlış.
E) “II orbitalinin bulunduğu bir enerji seviyesinde I ve III orbitalleri de bulunur.”
- II: d orbitali → l = 2
- Aynı ana enerji seviyesinde l = 0, 1, 2 olabildiği için:
- s ( l = 0 )
- p ( l = 1 )
- d ( l = 2 ) bir arada bulunabilir.
- Dolayısıyla, d orbitallerinin bulunduğu bir seviyede p orbitalleri de, diğer d orbitalleri de vardır.
Doğru.
Bu nedenle yanlış ifade D şıkkıdır.
TERİMLER:
Açısal momentum kuantum sayısı ( l ):
Bir orbitalin tipini (s, p, d, f) ve şekil/enerji özelliklerini belirleyen kuantum sayısıdır.
- s: l = 0
- p: l = 1
- d: l = 2
Orbital:
Bir elektronu çekirdek çevresinde bulunma olasılığının yüksek olduğu bölge.
p orbitali:
İki loblu, kum saati şeklinde görünen orbital türü. x, y, z eksenlerine göre p_x, p_y, p_z diye adlandırılır.
d orbitali:
Genelde dört loblu (iyonel veya yonca yaprağı şeklinde) olan, bir alt kabukta 5 tane bulunan orbital türü. Toplamda 10 elektron alabilir ama her bir d orbitali en fazla 2 elektron alır.
