Resimdeki soruyu önce yazıya dökeyim, sonra çözümü yapayım.
SORU (11. soru)
“Yukarıdaki periyodik sistemde yerleri verilen X, Y, Z ve T elementleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?”
(Şekilde kısaltılmış bir periyot tablosu var; Z en solda 2. periyotta, X 3. periyotta 2A grubunda, Y 3. periyotta 7A grubunda, R 4. periyotta 7A grubunda, T ise 4. periyotta 8A grubunda gösterilmiş.)
Şıklarda da kabaca şu tür ifadeler var (metin tam okunmuyor ama içerik kimya bilgisinden çıkarılabiliyor):
A) X ve T p bloku; Y d bloku; Z ise s bloku elementleridir.
B) … (küresel simetri / soy gaz vs. ile ilgili)
C) Atom numarası en büyük element Z’dir.
D) Aynı elektron diziliminde …
E) X’in +1 yüklü iyonunun elektron dizilimi … ile sona erir.
Metin net olmadığı için doğrudan periyodik tabloya göre mantık yürüterek yanlış şıkkı bulalım.
1. Elementlerin konumuna göre türleri
Şekle göre:
- Z: 2. periyot, 1A grubunda → 1s^2 2s^1 → bu Li (3) davranışında, yani s bloku.
- X: 3. periyot, 2A grubunda → 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 → Mg (12) davranışında, yani s bloku, p bloku değil.
- Y: 3. periyot, 7A grubunda → Cl tipinde, yani p bloku.
- R: 4. periyot, 7A grubunda → Br tipinde, p bloku.
- T: 4. periyot, 8A grubunda → Kr tipinde, yine p bloku (soy gazlar 2. periyottan itibaren p bloktadır).
Dolayısıyla:
- Z: s bloku → doğru,
- Y: p bloku → d bloku değil,
- X ve T: p bloku değil, s (X) ve p (T) karışımı.
Bu bilgilerle şıkları değerlendirebiliriz.
2. Yanlış olan ifade
A şıkkının metni okunabildiği kadarıyla:
“X ve T p bloku; Y d bloku; Z ise s bloku elementleridir.”
olduğu görülüyor.
Bu ifade, hem X’i p blokta hem de Y’yi d blokta gösteriyor.
Oysa:
- X: 2A → s bloku,
- Y: 7A (3. periyot) → p bloku,
- T: 8A (4. periyot) → p bloku,
- Z: 1A → s bloku.
Yani A şıkkında hem X hem Y için blok bilgisi yanlış verilmiş.
Bu yüzden yanlış olan ifade A şıkkıdır.
Cevap
Doğru seçenek: A
TERİMLER:
Blok (s, p, d bloku): Bir elementin son elektronunun hangi tür orbitale ( s, p, d, f ) yerleştiğine göre yapılan sınıflandırma.
Grup: Periyodik tabloda dikey sütun; benzer kimyasal özellikte elementleri gösterir.
Periyot: Periyodik tabloda yatay satır; aynı ana enerji düzeyini (kabuk sayısını) paylaşan elementleri ifade eder.