Kısa cevap
- Haftalık en yüksek hava sıcaklıklarını çizgi grafik ile gösterin.
- Ailenin aylık giderlerini daire (pasta) grafiği ile gösterin (yüzdeleri hesapladım).
- Firmanın 2018–2021 yıllarındaki elektrikli, benzinli ve dizel araç satışlarını ilişkili (gruplandırılmış) sütun grafiği ile gösterin — elektrikli araçlar artış, benzinli ve dizeller azalma eğiliminde.
Detaylı açıklama ve nasıl çizileceği
1) Haftalık en yüksek hava sıcaklıkları — Çizgi grafik
Veriler:
- Pazartesi: 19°C, Salı: 17°C, Çarşamba: 20°C, Perşembe: 24°C, Cuma: 29°C, Cumartesi: 22°C, Pazar: 20°C.
Özet istatistikler:
- Ortalama \bar{x} = \frac{151}{7} \approx 21.57^\circ C
- Aralık (range) R = 29 - 17 = 12^\circ C .
Grafik nasıl olmalı:
- X ekseni: günler (Pzt, Sal, Çar, Per, Cum, Cmt, Paz).
- Y ekseni: sıcaklık (°C).
- Noktaları birleştiren çizgi ve nokta işaretleri koyun; isteğe bağlı eksen ızgarası ekleyin.
Kodu çalıştırmak için (Python, matplotlib):
Aşağıdaki kod herzamanki bir çizgi grafik oluşturur.
# Python kodu: Haftalık sıcaklıklar için çizgi grafik
import matplotlib.pyplot as plt
gunler = ['Pzt','Sal','Çar','Per','Cum','Cmt','Paz']
sicaklik = [19,17,20,24,29,22,20]
plt.figure(figsize=(8,4))
plt.plot(gunler, sicaklik, marker='o', linestyle='-', color='tab:blue')
plt.title('Haftalık En Yüksek Hava Sıcaklıkları')
plt.ylabel('Sıcaklık (°C)')
plt.ylim(min(sicaklik)-2, max(sicaklik)+2)
plt.grid(alpha=0.3)
plt.show()
2) Ailenin aylık giderleri — Daire (pasta) grafiği
Veriler (TL): mutfak 5400, giyim 4050, ulaşım 1350, ev kirası 8100, eğitim 2160, diğer 5940. Toplam = 27000 TL.
Yüzdeler:
- Mutfak: \frac{5400}{27000}=0.20 \Rightarrow 20\%
- Giyim: 15\%
- Ulaşım: 5\%
- Ev kirası: 30\%
- Eğitim: 8\%
- Diğer: 22\%
Grafik nasıl olmalı:
- Her dilimin yanında yüzde veya TL gösterin, renkler farklı olsun, ‘explode’ ile en büyük dilimi vurgulayabilirsiniz.
Python kodu (pasta grafiği):
# Python kodu: Aile giderleri için pasta grafiği
import matplotlib.pyplot as plt
kategoriler = ['Mutfak','Giyim','Ulaşım','Ev Kirası','Eğitim','Diğer']
gider = [5400,4050,1350,8100,2160,5940]
renkler = ['#ff9999','#66b3ff','#99ff99','#ffcc99','#c2c2f0','#f0e68c']
plt.figure(figsize=(6,6))
plt.pie(gider, labels=kategoriler, autopct='%1.1f%%', startangle=90, colors=renkler)
plt.title('Aylık Gider Dağılımı')
plt.axis('equal') # daire şeklinde gösterim
plt.show()
3) Firma araç satışları 2018–2021 — İlişkili (gruplandırılmış) sütun grafiği
Tablo (bin adet):
- 2018: Elektrikli 23, Benzinli 47, Dizel 36
- 2019: Elektrikli 32, Benzinli 48, Dizel 30
- 2020: Elektrikli 41, Benzinli 44, Dizel 23
- 2021: Elektrikli 50, Benzinli 40, Dizel 20
Trend gözlemi:
- Elektrikli araçlar: 23 → 32 → 41 → 50 (sürekli artış).
- Benzinli: 47 → 48 → 44 → 40 (hafif azalma son yıllarda).
- Dizel: 36 → 30 → 23 → 20 (keskin azalma).
Grafik nasıl olmalı:
- X ekseni: yıllar; her yıl için üç adet yan yana sütun (elektrikli, benzinli, dizel).
- Renklerle ayırt edin ve legend ekleyin.
Python kodu (gruplandırılmış sütun grafiği):
# Python kodu: Yıllara göre satılan araç tipleri (gruplandırılmış sütun grafiği)
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt
yillar = ['2018','2019','2020','2021']
elektrik = [23,32,41,50]
benzin = [47,48,44,40]
dizel = [36,30,23,20]
x = np.arange(len(yillar))
genislik = 0.25
plt.figure(figsize=(8,5))
plt.bar(x - genislik, elektrik, width=genislik, label='Elektrikli', color='tab:green')
plt.bar(x, benzin, width=genislik, label='Benzinli', color='tab:blue')
plt.bar(x + genislik, dizel, width=genislik, label='Dizel', color='tab:orange')
plt.xticks(x, yillar)
plt.ylabel('Satılan Araç Sayısı (Bin)')
plt.title('2018–2021 Yılları Arası Satılan Araç Sayıları')
plt.legend()
plt.grid(axis='y', alpha=0.3)
plt.show()
İpuçları ve görsellik
- Grafiklerinizi anlaşılır yapmak için eksen açıklamaları, başlık ve legend ekleyin.
- Renk körlüğünü düşünerek kontrastlı renk paletleri kullanın (örn. Colorbrewer).
- Pasta grafikte çok küçük dilimler varsa, onları birleştirip “Diğer” altında göstermek daha okunaklı olabilir (bu örnekte gerek yok).
TERİMLER:
Aralık: Verideki en büyük ve en küçük değer farkı; R = \text{maks} - \text{min} .
Çizgi grafiği: Zaman veya sıralı verilerde değişimi göstermek için noktaları birleştiren grafik türü.
Daire (pasta) grafiği: Bir bütünün parçalara göre dağılımını yüzdelik veya oransal olarak gösteren grafik.
Grup sütun grafiği: Her kategori için birden fazla seriyi yan yana göstererek karşılaştırma yapmaya yarar.
Ortalama: Bir veri kümesinin merkezi eğilimini gösteren değer; genelde aritmetik ortalama \bar{x} = \frac{\sum x_i}{n} kullanılır.
İstersen ben bu grafikleri senin için görsel olarak oluşturup PNG olarak veririm; ya da Excel/Google Sheets için adım adım nasıl yapacağını yazayım. Hangisini tercih edersin?
