Dille ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi bilimseldir? ○ Diller zamana, coğrafyaya ve toplumsal katmanlara göre dallanır. Gelişmiş ülkelerin dilleri de gelişmiştir. (....)

1

17.PNG
17.PNG680×467 68.2 KB

Dille ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi bilimseldir?

○ Diller zamana, coğrafyaya ve toplumsal katmanlara göre dallanır.
Gelişmiş ülkelerin dilleri de gelişmiştir.

○ Kimi dillerin yazılı ve sözlü anlatım yetisi sınırlıdır.

○ Diller ses, yapı, anlam vb. bakımlardan değişmeyen doğal sistemlerdir.

○ Fransızca zengin ve güzel bir dildir.

2

Doğru cevap: Birinci ifade — “Diller zamana, coğrafyaya ve toplumsal katmanlara göre dallanır.” bilimseldir. Bu, dilbilimin temel bulgularından biridir.

Açıklama

Neden doğru?

  • Dilbilim çalışmalarına göre diller zaman içinde değişir (tarihsel dil değişimi), coğrafi olarak farklılık gösterir (lehçeler/diyalektler) ve sosyodilbilim (sosyal sınıf, yaş, cinsiyet, meslek vb.) etkisiyle toplumsal katmanlara göre farklı biçimler alır.
  • Bu yüzden bir dilin tek, sabit bir formu olmadığı; çoklu varyantlar ve dallanmalar gösterdiği bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış veya bilimsel olmadığı

  • “Gelişmiş ülkelerin dilleri de gelişmiştir.”: Bu ifade değer yargısı içerir. Dillerin “gelişmiş” veya “gelişmemiş” olması bilimsel bir sınıflama değildir; diller farklı yapıları ve işlevleriyle eşit iletişim kapasitesine sahiptir.
  • “Kimi dillerin yazılı ve sözlü anlatım yetisi sınırlıdır.”: Bu, yanlış ve yanlıştır. Tüm insan dilleri karmaşık fikirleri, soyut kavramları ve her türlü anlatımı ifade edebilecek kapasitededir; eksikliği yazı sistemi veya kültürel etkileşim gibi dış etkenler açıklar, dilin kendisi değil.
  • “Diller ses, yapı, anlam vb. bakımlardan değişmeyen doğal sistemlerdir.”: Tam tersi doğrudur — diller sürekli değişir; ses değişimi, sözcük anlamı kaymaları ve yapısal dönüşümler gözlemlenmiştir.
  • “Fransızca zengin ve güzel bir dildir.”: Bu tamamen öznel bir estetik yargıdır; bilimsel bir ifade değildir.

TERİMLER:

Dilbilim: Dillerin yapısını, tarihini ve işleyişini inceleyen bilim dalı.
Diyalekt / Lehçe: Aynı dilin coğrafi veya sosyal nedenlerle ortaya çıkan varyantları.
Sosyodilbilim: Dilin sosyal faktörlerle (sınıf, yaş, cinsiyet, meslek vb.) ilişkisini inceleyen dal.
Tarihsel dilbilim: Dillerin zaman içindeki değişimini ve akrabalık ilişkilerini inceleyen bilim dalı.