1)Ekstrem doga olaylarina örnekler veriniz.
2)Küresel isinma ve iklim degisikliginin sebeplerine örnekler veriniz.
3)Küresel isinmanin insan hayatina olumuz etkilerini yaziniz.
4)Viyana Sözlesmesi’nin kurulus amacini açiklayiniz.
5)Kurakligin olumsuz etkilerini örnekleyiniz.
6)Yogun göç alan sehirlerde ortaya çikabilecek olumlu ve olumsuz sonuçlar nelerdir?
7) Tsunami nedir? Tsunami tehlikesinin fazla oldugu ülkelere iki tane örnek veriniz.
8) Karbon Ayak izi nedir?
9)Çöllesmenin nedenlerini yaziniz.
10)Tarim ve hayvancilk sektörünün sosyal ve kültürel hayat üzerindeki etkilerini yaziniz.
11)Karbondioksit saliniminda ilk 5’te yer alan ülkeleri yaziniz.
12)Küresel iklim degisimine karsi mücadele için günlük hayatta alinmasi gerekenler önlemler nelerdir?
13)islevsel bölgeler nelerdir, yaziniz.
14)Kalkinma ajanlarinin kurulus amaci nedir, yaziniz.
15)imece nedir, kisaca anlatiniz.
16)Kirsal kesimlerden sehirlere hizl bir göç dalgasinin yasanmasi, sehirlerde hangi sorunlarin ortaya çikmasina neden olmustur?
17)Ekstrem doga olaylarini gruplayiniz.
18)Depremin olusturdugu tehlikeler ve etkilere örnekler veriniz.
19)Ülkemizin depremselligini ve depreme hazirlik durumunu yorumlayiniz.
20)Kurakligin dogal ve beseri ortama etkilerini yaziniz.
21)Küresel isinma ve iklim degisikligi nedir, ne tür önlemler alinabilir?
22)Küresel isinma ve iklim degisikliginin etkilerini açiklayiniz.
23)Ülkemizde cöllesme ve kuraklkla mücadele için yapilan uygulamalar ve alinan tedbirleri anlatiniz.
24)Küresel isinma ve iklim degisikligi ile mücadelede uluslararasi sözlesme ve konferanslari yaziniz
25)Sanayi devrimi ile metropollerin kurulusu ve dünyanin küresellesmesi arasindaki liskiyi yorumlayiniz.
26)Dünyadaki yogun nüfuslu bölgeleri ve nüfusun buralarda yogunlasma sebeplerini açiklayiniz.
27)Tarim toplumlari ile sanayi toplumlarini sosyoekonomik açidan kiyaslayiniz.
28)Teknolojideki hizll gelisim ve degisimin dogal ortama ne gibi zararlari ve faydalari vardir?
29) Ülkemizin havacilik, uzay ve haberlesme teknolojilerindeki atilimlarin brnekleyinlz.
30)Endüstri 4.0 süreci ve yapay zeka teknolojilerindeki gelismelerin gelecegin sanayi üreçlerine ve toplumsal yasamina ne gibi
katkilari ve zararlari olabilir?
Google'da ara
"top CO2 emitting countries 2023 2024 ranking 'CO2 emissions by country' 2022 2023 Global Carbon Project data" için 546000 sonuç bulundu
Google'da ara
"Turkey space achievements 2020 2021 2022 2023 TÜBİTAK UZAY Türksat Göktürk Bayraktar TUSAŞ 'Turkey space program' 'Türkiye uzay programı' achievements 2023 2024" için 10 sonuç bulundu
1) Ekstrem doğa olaylarına örnekler veriniz.
Kısa cevap: Depremler, tsunamiler, volkanik patlamalar, seller, kasırgalar (tropikal siklonlar), orman yangınları, uzun süreli kuraklıklar ve ani don olayları ekstrem doğa olaylarına örnektir.
Detaylı Açıklama
- Tektonik kaynaklı: Deprem, tsunami, volkanik patlama.
- Hidrolojik/metereolojik: Sel, taşkın, uzun süreli kuraklık, aşırı yağış.
- Atmosferik: Kasırga/tropikal siklon, hortum, ani don.
- Biyolojik/ekosistem: Yaygın orman yangınları, böcek salgınları (ör. çekirge istilası).
2) Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin sebeplerine örnekler veriniz.
Kısa cevap: Fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma, tarım ve hayvancılık kaynaklı metan ve azot oksit emisyonları, sanayi ve atık yakma başlıca sebeplerdir.
Detaylı Açıklama
- Fosil yakıt kullanımı: Kömür, petrol, doğalgaz yanması sonucu CO₂ salınımı.
- Ormansızlaşma: Bitki örtüsünün azalmasıyla atmosferde CO₂ tutulamaması.
- Tarım ve hayvancılık: Sığır gibi ruminantların salgıladığı metan (CH₄) ve gübre kaynaklı N₂O.
- Sanayi/kimyasal süreçler: Çimento üretimi, kimya endüstrisi, soğutucu gazlar (F-gazları).
- Atık/çöp depolama: Çürüyen organik atıkların metan üretmesi.
3) Küresel ısınmanın insan hayatına olumsuz etkileri
Kısa cevap: Sağlık sorunları, su ve gıda güvencesinde bozulma, ekonomik kayıplar, yer değiştirme (göç) ve altyapı hasarları başlıca olumsuz etkilerdir.
Detaylı Açıklama
- Sağlık: Isı dalgaları, hava kirliliği, bulaşıcı hastalıkların yayılması.
- Gıda-su: Kuraklık ve aşırı yağış tarımı bozar; su kaynakları azalır.
- Ekonomi: Tarım, balıkçılık, turizm ve altyapı zarar görür.
- Göç ve güvenlik: İklim göçleri, kaynak çatışmaları.
- Altyapı: Deniz seviyesinin yükselmesi kıyı şehirlerini tehdit eder.
4) Viyana Sözleşmesi’nin kuruluş amacı
Kısa cevap: Viyana Sözleşmesi (1985) ozon tabakasını korumak için uluslararası işbirliği çerçevesi oluşturmak ve zararlı kimyasalların sınırlandırılması için hukuki temel hazırlamaktır.
Detaylı Açıklama
- Amaç: Ozon tabakasının korunması, bilimsel işbirliği, bilgi paylaşımı ve ek Protokoller (ör. Montreal Protokolü) ile maddelerin azaltılmasını kolaylaştırmak.
- Sonuç: Montreal Protokolü gibi bağlayıcı anlaşmaların hukuki altyapısını sağlamıştır.
5) Kuraklığın olumsuz etkilerini örnekleyiniz.
Kısa cevap: Tarımsal verim düşüşü, su kıtlığı, gıda güvensizliği, ekonomik zarar ve ekosistem kayıpları kuraklığın başlıca etkileridir.
Detaylı Açıklama
- Tarım: Verim, mahsul kaybı, hayvancılık zorlukları.
- Su kaynağı: Yeraltı su seviyesinde düşüş, içme suyu kısıtları.
- Sosyo-ekonomik: Gelir kaybı, işsizlik, kırsal göç.
- Çevresel: Toprak erozyonu, biyolojik çeşitlilik azalması, artan yangın riski.
6) Yoğun göç alan şehirlerde ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz sonuçlar nelerdir?
Kısa cevap: Olumlu: iş gücü artışı, ekonomik canlılık, kültürel çeşitlilik; Olumsuz: konut sıkıntısı, altyapı baskısı, işsizlik, sosyal uyum problemleri.
Detaylı Açıklama
- Olumlu: Yeni beceriler, tüketim artışı, kültürel zenginlik, hizmet sektöründe büyüme.
- Olumsuz: Gecekondulaşma, trafik, su/atık altyapısında yetersizlik, eğitim-sağlık hizmetlerinde yük, suç ve sosyal gerilimler.
7) Tsunami nedir? Tsunami tehlikesinin fazla olduğu ülkelere iki tane örnek veriniz.
Kısa cevap: Tsunami, deniz tabanındaki büyük yer değiştirmeler (deprem, volkanik patlama veya heyelan) sonucu oluşan dev dalgalardır. Örnek ülkeler: Japonya ve Endonezya.
Detaylı Açıklama
- Oluşumu: Denizdeki dikey yer değiştirmeler su sütununu harekete geçirir; kıyıda büyük dalgalar oluşur.
- Riskli bölgeler: Pasifik Ateş Çemberi üzerindeki Japonya, Endonezya, Şili; Hint Okyanusu kıyıları da risklidir.
8) Karbon Ayak İzi nedir?
Kısa cevap: Bir kişi, kuruluş veya ürünün doğrudan ve dolaylı olarak atmosfere saldığı toplam sera gazı (genellikle CO₂ eşdeğeri olarak) miktarıdır.
Detaylı Açıklama
- İçerik: Enerji kullanımı, ulaşım, üretim, yiyecek tüketimi, atık yönetimi vb. kaynaklar.
- Ölçüm birimi: Genelde ton CO₂-eq ile ifade edilir.
- Amaç: Azaltma stratejileri belirlemek için hesaplanır.
9) Çölleşmenin nedenlerini yazınız.
Kısa cevap: Aşırı otlatma, uygunsuz tarım uygulamaları, ormansızlaşma, su kaynaklarının kötü yönetimi, iklim değişikliği ve aşırı kuraklık çölleşmenin başlıca nedenleridir.
Detaylı Açıklama
- Beşeri nedenler: Toprak bozumu, yoğun tarım, sulama hataları (tuzlanma), kısıtlı toprak koruma.
- Doğal/iklimsel: Uzun süreli kuraklık, sıcaklık artışı.
- Etki zinciri: Bitki örtüsü azalır → erozyon artar → toprak verimsizleşir → çölleşme.
10) Tarım ve hayvancılık sektörünün sosyal ve kültürel hayat üzerindeki etkilerini yazınız.
Kısa cevap: Tarım ve hayvancılık, kırsal toplulukların ekonomik yaşamını, geleneklerini, aile yapısını ve kültürel pratiklerini şekillendirir; aynı zamanda beslenme, göç ve toplumsal roller üzerinde etkili olur.
Detaylı Açıklama
- Sosyal: Kırsal istihdam, aile yapısının sürmesi, kırsal-şehir göçü oranları.
- Kültürel: Yerel yemek kültürü, bayramlar, üretim teknikleri, toplumsal dayanışma (imece gibi).
- Eğitim/sağlık: Gelirde değişime bağlı hizmetlere erişim etkilenir.
11) Karbon dioksit salımında ilk 5’te yer alan ülkeleri yazınız.
Kısa cevap: 1) Çin 2) Amerika Birleşik Devletleri 3) Hindistan 4) Rusya 5) Japonya.
Kaynak ve kontrol tarihi: Our World in Data / Global Carbon Project verileri, kontrol tarihi: 04 Kasım 2025. (Kaynak örneği: https://ourworldindata.org/ ve https://globalcarbonproject.org/)
Detaylı Açıklama
- Sıralama yıllara göre küçük değişiklikler gösterebilir; ülke bazlı endüstri, enerji karışımı ve ekonomik aktivite temel belirleyicilerdir.
12) Küresel iklim değişimine karşı günlük hayatta alınması gereken önlemler nelerdir?
Kısa cevap: Enerji tasarrufu, yenilenebilir enerji kullanımı, toplu taşıma/aktif ulaşım, atık azaltma ve sürdürülebilir beslenme (bitki ağırlıklı) gibi önlemler alınmalıdır.
Detaylı Açıklama
- Ulaşım: Araç paylaşımı, bisiklet, yaya, toplu taşıma, elektrikli araçlar.
- Ev: İzolasyon, enerji verimli cihaz, LED aydınlatma, yenilenebilir enerji panelleri.
- Tüketim: Az et tüketimi, yerel ve mevsimlik ürünler, ambalaj azaltma.
- Atık: Geri dönüşüm, kompost, gereksiz satın almama.
13) İşlevsel bölgeler nelerdir, yazınız.
Kısa cevap: İşlevsel bölgeler (fonksiyonel bölgeler), belirli bir merkez çevresinde ekonomik, sosyal veya idari faaliyetleri toplayan ve çevresine hizmet veren alanlardır; örnek: metropoliten alanlar, ulaşım havzaları ve ticaret bölgeleri.
Detaylı Açıklama
- Merkez-çevre ilişkisi: İşlevsel bölge, merkez (şehir) ile çevresindeki topluluklar arasındaki günlük etkileşimlerle tanımlanır.
- Örnek türler: İş/işçi çekim bölgeleri, ulaşım-düğüm bölgeleri, pazar/alışveriş alanları, idari bölge merkezleri.
14) Kalkınma ajanlarının kuruluş amacı nedir, yazınız.
Kısa cevap: Kalkınma ajanları (uluslararası kuruluşlar, kalkınma ajansları) ekonomik kalkınmayı desteklemek, yoksulluğu azaltmak, altyapı-proje finansmanı sağlamak ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sunmak için kurulur.
Detaylı Açıklama
- Faaliyetler: Teknik yardım, kredi ve hibe sağlama, kapasite geliştirme, politika danışmanlığı.
- Örnek kuruluşlar: Dünya Bankası, UNDP, bölgesel kalkınma bankaları.
15) İmece nedir, kısaca anlatınız.
Kısa cevap: İmece, topluluk üyelerinin gönüllü olarak bir araya gelip ortak bir işi (tarla eki, inşaat, hasat vb.) birlikte yaptığı geleneksel dayanışma biçimidir.
Detaylı Açıklama
- Özellik: Karşılıksız veya karşılıklı yardımlaşma şeklinde, sosyal bağları güçlendirir ve yerel kültürün parçasıdır.
16) Kırsal kesimlerden şehirlere hızlı göç dalgasının yaşanması, şehirlerde hangi sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur?
Kısa cevap: Konut yetersizliği/gecekondulaşma, altyapı ve hizmetlerde yetersizlik, işsizlik, trafik, çevre kirliliği ve sosyal gerilimler oluşmuştur.
Detaylı Açıklama
- Altyapı: Su, kanalizasyon, elektrik ve ulaşım sistemlerine aşırı yük.
- Sosyal: Eğitim ve sağlık hizmetlerinde yoğunluk, artan şehir yoksulluğu.
- Çevresel: Yeşil alan kaybı, atık problemleri, hava kirliliği.
17) Ekstrem doğa olaylarını gruplayınız.
Kısa cevap: Jeolojik (deprem, volkan), meteorolojik/atmosferik (kasırga, hortum), hidrolojik (sel, tsunami), biyolojik (yangın, haşere salgını) ve klimatik (uzun kuraklık, ani don) olarak gruplandırılabilir.
Detaylı Açıklama
- Her grup oluşum mekanizması ve etkileri bakımından ayrı yönetim stratejileri gerektirir.
18) Depremin oluşturduğu tehlikeler ve etkilere örnekler veriniz.
Kısa cevap: Bina yıkımları, altyapı hasarı (su, elektrik, yol), can kayıpları, yangınlar, tsunami (deniz civarında), ekonomik ve psikososyal etkiler depremin başlıca sonuçlarıdır.
Detaylı Açıklama
- Doğrudan: Çökme, yaralanma, ölüm.
- Dolaylı: Enerji kesintileri, salgın riski, barınma krizi, uzun süreli ekonomik kayıp.
19) Ülkemizin depremselliğini ve depreme hazırlık durumunu yorumlayınız.
Kısa cevap: Türkiye, aktif fay hatları üzerinde (Anadolu, Kuzey Anadolu Fayı vb.) yüksek depremsellik gösterir; hazırlıklar artırılmış olsa da yapı stoğunun bir kısmı riskli ve planlı güçlendirme/yenileme süreci devam etmektedir.
Detaylı Açıklama
- Risk: Kuzey Anadolu Fayı, Doğu Anadolu Fayı gibi büyük faylar nedeniyle büyük deprem riski mevcut.
- Hazırlık durumu: Yönetmelikler güncellendi, deprem yönetmelikleri, kentsel dönüşüm projeleri ve erken uyarı-sismik izleme yatırımları var; ancak uygulama, denetim, eski yapıların güçlendirilmesi ve toplum bilinçlendirme çalışmaları tam yeterli değil. (Yerel afet yönetimi, acil müdahale kapasitesi ve toplumsal hazırlık önem taşıyor.)
20) Kuraklığın doğal ve beşeri ortama etkilerini yazınız.
Kısa cevap: Doğal ortama: su ekosistemlerinin bozulması, bitki ve hayvan popülasyonlarında azalma; beşeri ortama: tarımsal gelir kaybı, göç, su kıtlığı ve ekonomik zorlanmalar etkiler.
Detaylı Açıklama
- Doğal: Nehir/göl seviyelerinde düşüş, toprak yapısında bozulma, biyolojik çeşitlilik kaybı.
- Beşeri: Kırsal geçim zorlukları, gıda fiyatlarında artış, sosyal sorunlar.
21) Küresel ısınma ve iklim değişikliği nedir, ne tür önlemler alınabilir?
Kısa cevap: Küresel ısınma: atmosfer ve yüzey sıcaklıklarının artması; iklim değişikliği: bu ısınmanın neden olduğu uzun dönemli iklim sistemindeki değişikliklerdir. Önlemler: emisyon azaltımı, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, orman koruma ve uyum (su yönetimi, erken uyarı) çalışmalarıdır.
Detaylı Açıklama
- Azaltım (mitigation): Fosil yakıtların azaltılması, karbon yakalama, sürdürülebilir tarım.
- Uyum (adaptation): Altyapı güçlendirme, su tasarrufu, iklim dayanaklı tarım, şehir planlaması.
22) Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin etkilerini açıklayınız.
Kısa cevap: Sıcaklık artışı, ekstrem hava olaylarının sıklık/şiddet artışı, deniz seviyesi yükselmesi, ekosistem ve tarımda bozulma, sağlık sorunları ve ekonomik zararlar gözlenir.
Detaylı Açıklama
- Fiziksel: Buzulların erimesi, deniz seviyesi yükselmesi.
- Ekolojik: Türlerin göçü veya yok oluşu, habitat değişimleri.
- Toplumsal: Gıda güvencesi bozulması, su rekabeti, göç ve güvenlik riskleri.
23) Ülkemizde çölleşme ve kuraklıkla mücadele için yapılan uygulamalar ve alınan tedbirleri anlatınız.
Kısa cevap: Ağaçlandırma seferberlikleri, erozyon kontrolü, su tasarrufu projeleri, sulama modernizasyonu, toprak koruma programları ve yerel bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır.
Detaylı Açıklama
- Ağaçlandırma/orman rejenerasyonu: Erozyonun azaltılması, rüzgâr kıran uygulamaları.
- Su yönetimi: Damla sulama, sulama kanallarının iyileştirilmesi, su tasarrufu kampanyaları.
- Toprak koruma: Teraslama, örtü bitkileri ve gübre yönetimi.
- Kurumsal: Çölleşme ile Mücadele Ulusal Stratejileri ve Eylem Planları uygulanıyor; yerel projelerle uygulama sürdürülüyor.
24) Küresel ısınma ve iklim değişikliği ile mücadelede uluslararası sözleşme ve konferansları yazınız
Kısa cevap: UNFCCC (1992), Kyoto Protokolü (1997), Paris Anlaşması (2015), Montreal Protokolü (1987) ve yıllık COP konferansları başlıca uluslararası platformlardır.
Detaylı Açıklama
- UNFCCC: İklim değişikliğiyle mücadele çerçevesi.
- Kyoto: Genişletilmiş emisyon azaltım hedefleri (bazı ülkeler için).
- Paris Anlaşması: Küresel ısınmayı 1.5–2°C ile sınırlama hedefi ve ulusal katkı taahhütleri (NDC).
- COP: Taraf ülkelerin yıllık müzakere ve değerlendirmeleri.
- IPCC: Bilimsel değerlendirme raporlarıyla politika yapıcıları bilgilendirir.
25) Sanayi devrimi ile metropollerin kuruluşu ve dünyanın küreselleşmesi arasındaki ilişkiyi yorumlayınız.
Kısa cevap: Sanayi Devrimi, üretim merkezlerinin (fabrikalar) şehirlerde yoğunlaşmasına yol açarak metropollerin büyümesini hızlandırdı; bu ekonomik üretim ağları ve ulaşım-teknoloji gelişmeleri ise uluslararası ticaret ve kültürel etkileşimle küreselleşmeyi destekledi.
Detaylı Açıklama
- Şehirleşme: Fabrika işçiliği için yoğun göç → kentleşme, altyapı, konut sorunları.
- Ulaşım/iletişim: Demiryolları, gemicilik, posta ve sonra telekomünikasyon küresel ağları genişletti.
- Ekonomi: Sermaye ve malların uluslararası dolaşımı artarak küresel pazarlar oluştu.
26) Dünyadaki yoğun nüfuslu bölgeleri ve nüfusun buralarda yoğunlaşma sebeplerini açıklayınız.
Kısa cevap: Yoğun nüfuslu bölgeler: Güney ve Doğu Asya (Hindistan, Çin çevresi), Avrupa’nın batısı, Doğu Amerika kıyıları; sebepleri: verimli tarım arazileri, iklim elverişliliği, sanayi ve ticaret merkezleri, tarihsel kentleşme ve ulaşım kolaylığıdır.
Detaylı Açıklama
- Fiziki faktörler: Düz, verimli delta ovaları (Ganj, Huang He), su kaynakları.
- Beşeri faktörler: Sanayileşme, istihdam fırsatları, tarihsel ticaret yolları ve kolonyal yerleşimler.
27) Tarım toplumları ile sanayi toplumlarını sosyoekonomik açıdan kıyaslayınız.
Kısa cevap: Tarım toplumları yerel, emek-yoğun ve geleneksel iken; sanayi toplumları kentleşmiş, sermaye-ve teknoloji-yoğun, üretim ve tüketim dinamikleri farklıdır; refah, eğitim ve hizmetler genelde sanayi toplumlarında daha geniştir.
Detaylı Açıklama
- İstihdam: Tarım toplumlarında iş gücünün büyük kısmı tarımda; sanayi toplumunda sanayi ve hizmet sektörleri önde.
- Gelir/Yaşam standardı: Sanayi toplumlarında ortalama gelir ve eğitim düzeyi genelde daha yüksek.
- Sosyal yapı: Aile ve topluluk bağları tarım toplumlarında daha sıkı, mobilite sanayi toplumlarında daha fazla.
28) Teknolojideki hızlı gelişim ve değişimin doğal ortama ne gibi zararları ve faydaları vardır?
Kısa cevap: Zararları: kaynak tüketimi, atık ve kirlilik; faydaları: daha verimli enerji kullanımı, çevre izleme, yenilenebilir teknolojiler ve kaynak tasarrufu sağlayan çözümler.
Detaylı Açıklama
- Zarar: Elektronik atık, madencilik kaynak tüketimi, üretim emisyonları.
- Fayda: Enerji verimliliği, akıllı tarım, izleme/erken uyarı sistemleri, yenilenebilir enerji teknolojileri.
29) Ülkemizin havacılık, uzay ve haberleşme teknolojilerindeki atılımlarına örnek veriniz.
Kısa cevap: Türksat uydu aileleri, Türksat 6A yerli haberleşme uydusu projeleri, TUSAŞ/TAI uçak tasarımları, Bayraktar İHA’ları ve TÜBİTAK UZAY çalışmaları ülkemizin önemli atılımlarıdır.
Detaylı Açıklama
- Uydu/haberleşme: Türksat haberleşme uyduları, yerli uydu üretim kapasitesinin artması.
- Havacılık: TUSAŞ (TAI) projeleri, yerli ve milli uçak/insansız hava araçları (İHA) geliştirme.
- Uzay: TÜBİTAK UZAY, Türkiye Uzay Ajansı çalışmalarında özgün uydu ve gözlem projeleri. (Güncel proje/başarı ayrıntıları için resmi kurumların raporlarına bakınız.)
30) Endüstri 4.0 süreci ve yapay zeka teknolojilerindeki gelişmelerin geleceğin sanayi süreçlerine ve toplumsal yaşamına katkıları ve zararları olabilir?
Kısa cevap: Katkılar: verimlilik artışı, kişiselleştirilmiş üretim, yeni iş alanları, daha iyi veri-temelli kararlar; zararlar: iş gücü yer değiştirmesi/işsizlik riski, mahremiyet ve güvenlik sorunları, eşitsizliklerin derinleşmesi.
Detaylı Açıklama
- Katkılar: Otomasyonla maliyet düşüşü, kalite kontrol, esnek üretim, tedarik zinciri optimizasyonu.
- Zararlar: Düşük vasıflı işlerin azalması, mesleki dönüşüm ihtiyacı, etik/sosyal sorunlar (algoritmik önyargı), veri güvenliği riskleri.
- Öneri: Yeniden eğitim, sosyal güvenlik ağları, etik düzenlemeler ve şeffaf veri yönetimi politikaları.
Kaynaklar (seçme)
- Our World in Data / Annual CO₂ emissions per country — kontrol tarihi: 04 Kasım 2025 (CO₂ emisyon sıralamaları için). https://ourworldindata.org/
- Global Carbon Project — kontrol tarihi: 04 Kasım 2025. https://globalcarbonproject.org/
- UNFCCC, Paris Agreement, Montreal Protocol resmi metinleri ve IPCC raporları (iklim bilimi ve uluslararası anlaşmalar).
TERİMLER:
Çölleşme: Toprağın verimliliğinin azalması ve kurak alanların genişlemesi süreci.
Endüstri 4.0: Veri, bağlantılı makineler, yapay zeka ve otomasyonun üretimde yoğun kullanımıyla karakterize sanayi dönemi.
İklim değişikliği: Küresel iklim sisteminin uzun dönemli değişimleri.
İmece: Topluluk dayanışmasıyla ortak iş yapma geleneği.
Karbon ayak izi: Bir birim (kişi, kuruluş, ürün) tarafından salınan toplam sera gazı miktarı (CO₂-eq).
Küresel ısınma: Atmosfer ve yeryüzü ortalama sıcaklıklarının artması.
Sanayi Devrimi: 18.–19. yüzyıllarda başlayan makineleşme ve fabrikalaşma süreci.
Tsunami: Deniz tabanındaki büyük dikey yer değiştirmeler sonucu kıyıya ulaşan dev dalga.
Viyana Sözleşmesi (Ozon): Ozon tabakasını korumaya yönelik uluslararası çerçeve sözleşmesi (1985).
İsterseniz belirli maddelerden birini daha ayrıntılı genişletebilirim (ör. deprem hazırlığı adımları, şehir planlamada uyum önlemleri veya karbon ayak izi hesaplama yöntemleri). Hangi konuda daha fazla detay istersiniz?