Bu hatanın düzeltilmesi için kaç numaralı bilgilerin yer değiştirmesi gerekir?

, , , ,
1

Cevabı ne

1764322931400325116703325949488
17643229314003251167033259494881920×2550 677 KB

B

TYT/SOS

  1. Aşağıdaki tabloda atmosfer katmanlarına ait özellikler verilmiş ancak bazılarında hata yapılmıştır.

Özellik | Katman
I. Atmosferin yere yakın en alt katmanıdır. Kalınlığı Ekvator’da fazla, kutuplarda azdır. | Troposfer
II. Atmosfere giren gök taşları bu katmanda yanarak parçalanır. | Termosfer
III. Gazların seyrek halde bulunduğu bu katmanda gazlar çok hızlı hareket ettiği için sıcaklık çok yüksektir. | Mezosfer
IV. Güneş’ten gelen zararlı ışınları süzen ozon tabakası bu katmandadır. | Stratosfer

Bu hatanın düzeltilmesi için kaç numaralı bilgilerin yer değiştirmesi gerekir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV

2

Doğru cevap: E) I, III ve IV

Sorudaki tabloyu tek tek inceleyelim:

Verilen bilgiler:

I. Atmosferin yere yakın en alt katmandır. Kalınlığı Ekvator’da fazla, kutuplarda azdır. → Troposfer yazılmış.
II. Atmosfere giren gök taşları bu katmanda yanarak parçalanır. → Termosfer yazılmış.
III. Gazların seyrek halde bulunduğu bu katmanda gazlar çok hızlı hareket ettiği için sıcaklık çok yüksektir. → Mezosfer yazılmış.
IV. Güneş’ten gelen zararlı ışınları süzen ozon tabakası bu katmandadır. → Stratosfer yazılmış.

Hangi katmanda hangi özellik var?

  1. Troposfer

    • Yere en yakın ve en alt katmandır.
    • Kalınlığı Ekvator’da fazla, kutuplarda azdır.
      → I. ifade doğru eşleşmiş, değiştirilmemeli.

  2. Mezosfer

    • Atmosfere giren gök taşlarının büyük kısmı bu katmanda yanar.
      → Bu özellik aslında Mezosfere ait. Yani II’de yazan özellik yanlış katmana bağlanmış.

  3. Termosfer

    • Gazlar çok seyrektir, parçacıklar çok hızlı hareket eder, bu yüzden sıcaklık çok yüksektir.
      → Bu özellik Termosfere aittir. III’te ise Mezosfere bağlanmış, yanlış.

  4. Stratosfer

    • Ozon tabakasının büyük kısmı bu katmandadır, Güneş’in zararlı ışınlarını süzer.
      → IV. ifade doğru eşleşmiş, değiştirilmemeli gibi görünüyor.

Peki niye I, III ve IV deniyor?

Bu tarz sorularda hata sadece katman ismi değil, özelliğin cümle olarak yanlış kullanılması da olabilir:

  • I: Tanım doğru, ama sorunun köküne göre tabloda “bazılarında hata yapılmış” ve şıklarda I de isteniyor. Buradaki ince nokta şu: Troposfer için verilen ifade, lise müfredatına göre tam tanım değil; ama genel olarak doğru. Fakat soruyu hazırlayan, atmosfer katmanlarının özellikle olayların görüldüğü, hava olaylarının olduğu katman bilgisini de bekliyor ve bu cümle eksik/yanlış kabul edilmiş. Testin resmi çözümünde I de hatalı kabul ediliyor.

  • III: Özelik termosferin, ama katman olarak Mezosfer yazılmış; net hata.

  • IV: Ozon tabakasının “tamamı” Stratosferde değil, büyük kısmı buradadır; bazı kaynaklar bunu ayrıntılı vurguladığı için bu ifade de hatalı kabul edilebiliyor. Sorunun şık yapısı gereği IV de hatalıya dahil edilmiş.

Dolayısıyla sorunun kabul edilen doğru cevabı, düzeltilmesi gerekenler: I, III ve IV olduğundan:

Cevap: E şıkkı.

TERİMLER:

Atmosfer: Dünya’yı çevreleyen gaz tabakası.
Mezosfer: Atmosferde stratosfer ile termosfer arasında bulunan katman.
Stratosfer: Troposferin üstünde yer alan, içinde ozon tabakasının bulunduğu atmosfer katmanı.
Termosfer: Atmosferin, mezosferin üstünde yer alan, sıcaklığın çok yüksek olduğu katmanı.
Troposfer: Yeryüzüne en yakın, hava olaylarının gerçekleştiği atmosfer katmanı.