D) I ve III E) I ve III
I. -73°C’de CH4 gazı
II. 127°C’de O2 gazı
III. 127°C’de He gazı
Aynı basınçta bulunan yukarıdaki gazların yayılma hızları hangi seçenekte doğru karşılaştırılmıştır? (He = 4 g/mol, CH4 = 16 g/mol, O2 = 32 g/mol)
A) III > I > II
B) I = II > III
C) III > I = II
D) I = III > II
E) III > II > I
- Sınıf Kimya
Genel açıklama: Görsel, sabit basınçta farklı sıcaklıklarda bulunan He, CH4 ve O2 gazlarının yayılma (efüzyon) hızlarının karşılaştırılmasını isteyen çoktan seçmeli bir lise kimya sorusunu içermektedir.
Doğru cevap: C) III > I = II
1. Sorunun metni (okuyalım)
Verilen gazlar:
- I. $ -73\ ^\circ C ’de CH_4 $ gazı
- II. $ 127\ ^\circ C ’de O_2 $ gazı
- III. $ 127\ ^\circ C ’de He $ gazı
Aynı basınçta bulunan bu gazların yayılma (difüzyon) hızlarını karşılaştırmamız isteniyor.
Verilen mol kütleleri:
He = 4 \ g/mol,\ CH_4 = 16\ g/mol,\ O_2 = 32\ g/mol
2. Kullanacağımız bilgi
Gazların yayılma hızı Graham kanununa göre:
v \propto \sqrt{\frac{T}{M}}
- v : yayılma (difüzyon) hızı
- T : mutlak sıcaklık (Kelvin)
- M : mol kütlesi
3. Sıcaklıkları Kelvin’e çevir
- I: -73\ ^\circ C = 200\ K
- II: 127\ ^\circ C = 400\ K
- III: 127\ ^\circ C = 400\ K
4. Hızları orantısal hesapla
Yalnızca orantıya bakacağız:
-
I ( CH_4 ):
v_I \propto \sqrt{\frac{200}{16}} = \sqrt{12{,}5}
-
II ( O_2 ):
v_{II} \propto \sqrt{\frac{400}{32}} = \sqrt{12{,}5}
→ I ve II’nin hızları eşit.
-
III ( He ):
v_{III} \propto \sqrt{\frac{400}{4}} = \sqrt{100} = 10
Karşılaştırma için yaklaşık değer yazarsak:
- v_I \approx v_{II} \approx \sqrt{12{,}5} \approx 3{,}5
- v_{III} = 10
Dolayısıyla:
v_{III} > v_I = v_{II}
Bu da C şıkkı: III > I = II ile aynı.
TERİMLER:
Difüzyon (yayılma): Gaz taneciklerinin, yüksek derişimli bölgeden düşük derişimli bölgeye doğru kendiliğinden dağılması.
Graham kanunu: Gazların yayılma hızının, sıcaklık sabitken mol kütlesinin kareköküyle ters orantılı olduğunu; sıcaklık da değişiyorsa v \propto \sqrt{\frac{T}{M}} ilişkisini veren yasa.