Zekât Kapsamı: Hangi Hayırlar Zekât Sayılır?

, , ,
1

Bu yıl beklediğinin üzerinde bir gelir elde eden Mehmet, malının şükrünü eda edebilmek ve üzerine farz olan zekât ibadetini yerine getirebilmek için birtakım hayırlı işler yapmak istemektedir.
Mehmet’in bu amaçla yaptığı;

  1. Anne babasının bir yıllık kira ihtiyacını karşılamak
    Il. Oturduğu semtte insanların faydalanacağı bir cami yaptırmak
    IlI. Yardıma muhtaç olan komşusunun aylık mutfak masraflarını ödemek
    işlerinden hangileri zekât ibadetinin kapsamına girmektedir?
    A) Yalnız l
    B) Yalnız III
    C) I ve lI
    D) I ve III
2

Doğru cevap: B) Yalnız III

Şimdi tek tek inceleyelim:

Mehmet’in niyeti güzel olsa da, her yapılan hayır zekât sayılmaz. Zekâtın geçerli olabilmesi için, zekât niyetiyle ve zekâta uygun kişilere/mecralara verilmesi gerekir.

I. Anne babasının bir yıllık kira ihtiyacını karşılamak

  • Anne-babaya bakmak zaten farzdır, yani evlat için ayrı bir sorumluluk.
  • Onlara verilen para veya destek, zekât niyetiyle verilse bile zekât yerine geçmez.
  • Çünkü zekât, bakmakla yükümlü olunan kimselere (anne, baba, çocuk, torun vb.) verilmez.

:right_arrow: Bu yüzden I. madde zekât kapsamına girmez.

II. Oturduğu semtte insanların faydalanacağı bir cami yaptırmak

  • Cami yaptırmak, çok büyük bir sadaka-i cariyedir (devamlı sevap getiren hayır).
  • Ancak zekâtın temel şartı, doğrudan bir fakirin mülkiyetine verilmesidir.
  • Cami, okul, yol, köprü, çeşme gibi genel hayır işleri, sevaplı olsa da zekât yerine geçmez.

:right_arrow: Bu yüzden II. madde de zekât kapsamına girmez.

III. Yardıma muhtaç olan komşusunun aylık mutfak masraflarını ödemek

  • Burada komşu “yardıma muhtaç” olarak tanımlanmış; yani muhtemelen zekât alabilecek kadar fakir.
  • Fakir birine, onun ihtiyacına harcanmak üzere, zekât niyetiyle para vermek veya borcunu/masrafını ödemek, zekât olarak geçerli olur.
  • Yeter ki Mehmet, bu ödemeyi yaparken kalbinden “bu zekâtımdır” diye niyet etsin.

:right_arrow: III. madde zekât ibadetinin kapsamına girer.

Sonuç olarak:
Zekât kapsamına giren yalnızca III. olduğu için doğru seçenek: B) Yalnız III’tür.

TERİMLER:

Sadaka-i cariye: Yapıldıktan sonra da uzun süre insanların faydalandığı, sahibi öldükten sonra bile sevap kazandırmaya devam eden hayırlar (cami, okul, çeşme yaptırmak gibi).
Zekât: Müslümanların belirli bir mala sahip olduklarında, o malın kırkta birini ( \frac{1}{40} ) Allah rızası için, dinen belirlenmiş ihtiyaç sahiplerine vermesi farz olan mali ibadet.