2 tane soruyuda coz
(NH4)3PO3 bileşiğinde yer alan azot (N) ve fosfor (P) elementlerinin yükseltgenme basamakları hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?
A) 3+, 3+
B) 3−, 3−
C) 3+, 5+
D) 3−, 5−
E) 3−, 6+
- Merkez atomunun alabileceği en yüksek yükseltgenme basamağına sahip bileşikler yanmaz; bu bileşikler yangın söndürücü olarak kullanılabilir.
Buna göre aşağıdaki maddelerden hangisi yangın söndürücü olarak kullanılamaz?
A) SO3
B) P2O5
C) Cl2O7
D) N2O3
E) CO2
- Sınıf Kimya
Genel açıklama: Görsel, 11. sınıf kimya testinden iki soru içeriyor. İlk soru (NH4)3PO3 bileşiğinde N ve P elementlerinin yükseltgenme basamaklarını soruyor. İkinci soru ise merkez atomu en yüksek yükseltgenme basamağında olan bileşiklerin yanmazlığına dayanarak yangın söndürücü olarak kullanılamayacak maddeyi sorguluyor.
İkisini de çözelim.
1) (NH_4)_3PO_3 bileşiğinde N ve P yükseltgenme basamakları
Bileşik:
(NH_4)_3PO_3
Önce NH_4^+ için:
- H her biri +1
- Toplam yük +1
- $N$’e x diyelim:
x + 4 \cdot (+1) = +1 \Rightarrow x + 4 = 1 \Rightarrow x = -3
Yani amonyum iyonunda $N$’in yükseltgenme basamağı -3 .
Şimdi PO_3^{3-} için:
- O her biri -2
- Toplam yük -3
- $P$’ye y diyelim:
y + 3 \cdot (-2) = -3 \Rightarrow y - 6 = -3 \Rightarrow y = +3
Yani $P$’nin yükseltgenme basamağı +3 .
Soru “azot (N) ve fosfor (P) elementlerinin yükseltgenme basamakları hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?” diyor.
Cevap: N: -3 , P: +3 .
Seçeneklere bakarsak, B şıkkı 3-, 3- olmaz, doğru sıra -3 , +3 olmalı. (Kitaptaki şıklarda muhtemelen yazım hatası var; mantıken doğru olan -3 , +3 .)
2) Yangın söndürücü olarak kullanılamaz olan
Soru özeti:
“Merkez atomun alabileceği en yüksek yükseltgenme basamağına sahip bileşikler yanmaz, bu yüzden yangın söndürücü olabilir.
Verilen maddelerden hangisi yangın söndürücü olarak kullanılamaz?
(Elementler: H, C, N, O, F, P, S)”
Seçenekler:
A) SO_3
B) P_2O_5
C) Cl_2O_7
D) N_2O_3
E) CO_2
Adım adım yükseltgenme basamakları
-
SO_3
- O: -2
- S + 3(-2) = 0 \Rightarrow S = +6
- S için en yüksek: +6
⇒ En yüksek durumda.
-
P_2O_5
- O: -2
- 2P + 5(-2) = 0 \Rightarrow 2P - 10 = 0 \Rightarrow P = +5
- P için en yüksek: +5
⇒ En yüksek durumda.
-
Cl_2O_7
- O: -2
- 2Cl + 7(-2) = 0 \Rightarrow 2Cl - 14 = 0 \Rightarrow Cl = +7
- Cl için en yüksek: +7
⇒ En yüksek durumda.
-
N_2O_3
- O: -2
- 2N + 3(-2) = 0 \Rightarrow 2N - 6 = 0 \Rightarrow N = +3
- Azot için en yüksek: +5 (ör: $HNO_3$’te)
⇒ En yüksek durumda değil.
-
CO_2
- O: -2
- C + 2(-2) = 0 \Rightarrow C = +4
- Karbon için en yüksek: +4
⇒ En yüksek durumda (zaten yangın söndürmede kullanılıyor).
Merkez atomun en yüksek yükseltgenme basamağında olmayan bileşik N_2O_3.
Bu yüzden yanabilir ve yangın söndürücü olarak kullanılamaz.
Doğru cevap: D) N_2O_3
Kısa özet
-
(NH_4)_3PO_3 için:
- N: -3
- P: +3 → Şıklarda buna en yakın mantıklı cevap: (N: -3, P: +3)
-
Yangın söndürücü sorusu:
- Kullanılamaz olan: N_2O_3 (D şıkkı)
İstersen yükseltgenme basamağı hesaplamayı birkaç örnekle daha pekiştirebiliriz.