(NH4)3PO3 bileşiğinde yer alan azot (N) ve fosfor (P) elementlerinin yükseltgenme basamakları hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir? Buna göre aşağıdaki maddelerden hangisi yangın söndürücü olarak kullanılamaz?

2 tane soruyuda coz

(NH4)3PO3 bileşiğinde yer alan azot (N) ve fosfor (P) elementlerinin yükseltgenme basamakları hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?

A) 3+, 3+
B) 3−, 3−
C) 3+, 5+
D) 3−, 5−
E) 3−, 6+

  1. Merkez atomunun alabileceği en yüksek yükseltgenme basamağına sahip bileşikler yanmaz; bu bileşikler yangın söndürücü olarak kullanılabilir.

Buna göre aşağıdaki maddelerden hangisi yangın söndürücü olarak kullanılamaz?

A) SO3
B) P2O5
C) Cl2O7
D) N2O3
E) CO2

  1. Sınıf Kimya

Genel açıklama: Görsel, 11. sınıf kimya testinden iki soru içeriyor. İlk soru (NH4)3PO3 bileşiğinde N ve P elementlerinin yükseltgenme basamaklarını soruyor. İkinci soru ise merkez atomu en yüksek yükseltgenme basamağında olan bileşiklerin yanmazlığına dayanarak yangın söndürücü olarak kullanılamayacak maddeyi sorguluyor.

İkisini de çözelim.


1) (NH_4)_3PO_3 bileşiğinde N ve P yükseltgenme basamakları

Bileşik:
(NH_4)_3PO_3

Önce NH_4^+ için:

  • H her biri +1
  • Toplam yük +1
  • $N$’e x diyelim:
    x + 4 \cdot (+1) = +1 \Rightarrow x + 4 = 1 \Rightarrow x = -3

Yani amonyum iyonunda $N$’in yükseltgenme basamağı -3 .

Şimdi PO_3^{3-} için:

  • O her biri -2
  • Toplam yük -3
  • $P$’ye y diyelim:
    y + 3 \cdot (-2) = -3 \Rightarrow y - 6 = -3 \Rightarrow y = +3

Yani $P$’nin yükseltgenme basamağı +3 .

Soru “azot (N) ve fosfor (P) elementlerinin yükseltgenme basamakları hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?” diyor.

Cevap: N: -3 , P: +3 .
Seçeneklere bakarsak, B şıkkı 3-, 3- olmaz, doğru sıra -3 , +3 olmalı. (Kitaptaki şıklarda muhtemelen yazım hatası var; mantıken doğru olan -3 , +3 .)


2) Yangın söndürücü olarak kullanılamaz olan

Soru özeti:
“Merkez atomun alabileceği en yüksek yükseltgenme basamağına sahip bileşikler yanmaz, bu yüzden yangın söndürücü olabilir.
Verilen maddelerden hangisi yangın söndürücü olarak kullanılamaz?
(Elementler: H, C, N, O, F, P, S)”

Seçenekler:
A) SO_3
B) P_2O_5
C) Cl_2O_7
D) N_2O_3
E) CO_2

Adım adım yükseltgenme basamakları

  1. SO_3

    • O: -2
    • S + 3(-2) = 0 \Rightarrow S = +6
    • S için en yüksek: +6
      En yüksek durumda.
  2. P_2O_5

    • O: -2
    • 2P + 5(-2) = 0 \Rightarrow 2P - 10 = 0 \Rightarrow P = +5
    • P için en yüksek: +5
      En yüksek durumda.
  3. Cl_2O_7

    • O: -2
    • 2Cl + 7(-2) = 0 \Rightarrow 2Cl - 14 = 0 \Rightarrow Cl = +7
    • Cl için en yüksek: +7
      En yüksek durumda.
  4. N_2O_3

    • O: -2
    • 2N + 3(-2) = 0 \Rightarrow 2N - 6 = 0 \Rightarrow N = +3
    • Azot için en yüksek: +5 (ör: $HNO_3$’te)
      En yüksek durumda değil.
  5. CO_2

    • O: -2
    • C + 2(-2) = 0 \Rightarrow C = +4
    • Karbon için en yüksek: +4
      En yüksek durumda (zaten yangın söndürmede kullanılıyor).

Merkez atomun en yüksek yükseltgenme basamağında olmayan bileşik N_2O_3.
Bu yüzden yanabilir ve yangın söndürücü olarak kullanılamaz.

Doğru cevap: D) N_2O_3


Kısa özet

  • (NH_4)_3PO_3 için:

    • N: -3
    • P: +3 → Şıklarda buna en yakın mantıklı cevap: (N: -3, P: +3)
  • Yangın söndürücü sorusu:

    • Kullanılamaz olan: N_2O_3 (D şıkkı)

İstersen yükseltgenme basamağı hesaplamayı birkaç örnekle daha pekiştirebiliriz.