TYT
2-A
- Aşağıdaki görsel diploit bir hücrenin gerçekleştirmekte olduğu bir hücre bölünmesinin evrelerinden birine aittir.
Sentrozom
İlgili hücre ve bölünme çeşidi için
I. 2n = 10 kromozomlu bir hayvan türüne ait üreme ana hücresinin mayozu olabilir.
II. n = 5 kromozomlu bir hayvan türüne ait vücut hücresinin mitozu olabilir.
III. 2n = 10 kromozomlu bir bitki türüne ait vücut hücresinin mitozu olabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I ve III
- Aşağıdaki şekilde … verilmiştir.
Ayrıştırıcılar
Genel açıklama: Görsel, TYT seviyesinde bir biyoloji testinde diploit bir hücrenin bölünme evresine ait şekli ve buna bağlı mitoz–mayoz bilgilerini sorgulayan çoktan seçmeli bir soruyu içermektedir; şekilde sentrozom ve kromozomlar gösterilmiştir.
Doğru cevap: C) I ve II
Şimdi resmi okuyup soruyu adım adım çözelim.
1. Şeklin ne gösterdiğini anlayalım
- Başlıkta: “Aşağıdaki görsel diploit bir hücrenin gerçekleştirmekte olduğu bir hücre bölünmesinin evrelerinden birine aittir.” yazıyor.
- Şekilde:
- Çekirdek zarı hâlâ duruyor gibi,
- Kromozomlar eşlenmiş, yani her biri iki kromatitten oluşmuş,
- Sentrozomlar var, iğ iplikleri oluşmaya başlamış gibi.
Bu görüntü, diploit ( 2n ) bir hücrenin erken evrelerinden (profaz / prometafaz civarı) birini temsil ediyor.
Yani bu hücre 2n kromozomlu diploit bir hücre.
2. Verilen önermeleri inceleyelim
Önerme I:
“$ 2n = 10 $ kromozomlu bir hayvan türüne ait üreme ana hücresinin mayozu olabilir.”
- Üreme ana hücresi (mayoz geçirecek hücre) her zaman diploit ( 2n ) tir.
- Şekildeki hücre de diploit ve kromozomlar eşlenmiş durumda → Mayoz I’in başlangıç evrelerine çok uygun.
- Dolayısıyla I doğru.
Önerme II:
“$ n = 5 $ kromozomlu bir hayvan türüne ait vücut hücresinin mitozu olabilir.”
- Eğer türün haploit sayısı n=5 ise,
- Vücut (somatik) hücreleri diploit olur → 2n = 10 .
- Diploit vücut hücresi mitoz bölünmeye girerken bu şekilde (eşlenmiş kromozomlu, çekirdek zarlı) bir evre görülebilir.
- Yani bu şekil o türün vücut hücresinin mitozunu da gösterebilir.
- Dolayısıyla II de doğru.
Önerme III:
“$ 2n = 10 $ kromozomlu bir bitki türüne ait vücut hücresinin mitozu olabilir.”
Burada püf nokta şu:
- Bitki türünün diploit vücut hücresi 2n=10 ise,
- Türün haploit sayısı n=5 olur.
- Mitoz geçiren bitki vücut hücresi şekil olarak hayvan vücut hücresiyle benzer evreler gösterir.
Yani bu şekil teoride bitki vücut hücresinin mitozu da olabilirmiş gibi görünebilir.
Fakat sorunun orijinal kitap mantığında (ve MEB’in benzer soru tarzlarında) çizimde sentrozom (hayvansal hücre yapısı) özellikle vurgulanır.
- Bitki hücrelerinde sentrozom/ sentriyol bulunmaz (klasik TYT bilgisi).
- Şekilde sentrozomun gösterilmiş olması, bunun hayvansal hücre olduğunu anlatmak için kullanılır.
Bu nedenle:
- Şekil bitkiye değil, hayvan hücresine aittir.
- Dolayısıyla “bitki türüne ait vücut hücresinin mitozu olabilir” demek yanlış kabul edilir.
- III yanlış.
3. Sonuç
Doğru olanlar:
- I doğru
- II doğru
- III yanlış
O hâlde doğru seçenek: C) I ve II
TERİMLER:
Diploit ( 2n ): Kromozomları çiftler hâlinde bulunan hücre. Örneğin insanda vücut hücreleri 2n = 46 .
Haploit ( n ): Kromozomları tek takım olan hücre. Örneğin insanda üreme hücreleri (sperm, yumurta) n = 23 .
Mayoz bölünme: Üreme ana hücrelerinde görülen, kromozom sayısını yarıya indiren bölünme türü.
Mitoz bölünme: Vücut hücrelerinde görülen, genellikle büyüme ve onarım için olan bölünme; kromozom sayısı değişmez.
Sentrozom: Özellikle hayvan hücrelerinde bulunan, iğ ipliklerini oluşturan hücre merkezi yapısı.
