B
FEN BİLİMLERİ
- Güneşte meydana gelen çekirdek tepkimeleri sonucunda Güneş ısı ve ışık yayar.
Güneşte meydana gelen çekirdek tepkimesine neden olan temel kuvvet;
I. Zayıf çekirdek kuvveti
II. Güçlü çekirdek kuvveti
III. Elektromanyetik kuvvet
verilenlerden hangileridir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I ve III
Doğru cevap: B) Yalnız II
1. Soru metnini önce yazalım
Soru:
“Güneşte meydana gelen çekirdek tepkimesine neden olan temel kuvvet;
I. Zayıf çekirdek kuvveti
II. Güçlü çekirdek kuvveti
III. Elektromanyetik kuvvet
verilenlerden hangileridir?”
Seçenekler:
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I ve III
2. Neden “Yalnız II”?
Güneş’te gerçekleşen çekirdek tepkimeleri (füzyon) sırasında, pozitif yüklü protonlar bir araya gelir. Normalde birbirlerini elektromanyetik kuvvet yüzünden iterler. Fakat çok yüksek sıcaklık ve basınçta protonlar birbirine iyice yaklaşınca, güçlü çekirdek kuvveti devreye girer ve protonları bir arada tutar.
Yani Güneş’teki çekirdek tepkimelerini gerçek anlamda mümkün kılan ve bağlayan kuvvet:
Güçlü çekirdek kuvvetidir. (II)
3. Diğerleri neden yanlış?
-
I. Zayıf çekirdek kuvveti:
Bazı radyoaktif bozunmalarda, nötronun protona dönüşmesi gibi olaylarda rol oynar.
Güneş’te füzyon sürecinin bazı alt adımlarında etkisi olsa da, çekirdeği bir arada tutan temel kuvvet bu değildir. Soru “neden olan temel kuvvet” dediği için burada asıl aranan güçlü çekirdek kuvvetidir.
-
III. Elektromanyetik kuvvet:
Protonlar aynı yüke sahip oldukları için, elektromanyetik kuvvet onları itmeye çalışır. Yani çekirdek tepkimesine neden olmak bir yana, aslında engel olan kuvvettir. Bu yüzden bu seçeneğin doğru olması mümkün değil.
Bu yüzden doğru cevap sadece II olduğundan B şıkkıdır.
TERİMLER:
Çekirdek tepkimesi (füzyon):
Hafif atom çekirdeklerinin (örneğin hidrojen) birleşerek daha ağır çekirdekler (örneğin helyum) oluşturduğu, çok büyük enerji açığa çıkaran süreç.
Elektromanyetik kuvvet:
Yüklerin (artı-eksi, mıknatıs kutupları vb.) birbirini itmesini ya da çekmesini sağlayan temel doğa kuvveti.
Güçlü çekirdek kuvveti:
Atom çekirdeğindeki proton ve nötronları bir arada tutan, çok kısa mesafelerde etkili ama çok güçlü olan temel kuvvet.
Zayıf çekirdek kuvveti:
Bazı radyoaktif bozunma türlerinde, parçacıkların tür değiştirdiği (örn. nötron → proton) olaylarda görev alan temel kuvvet.